Herbruikbare medicijncups
Duurzame keuze voor herbruikbare cups
Laatste update op 20 mei 2026
In een medicijncup of -beker kun je tabletten voor een patiënt of cliënt verzamelen, vloeibare medicatie afmeten en medicatie tijdelijk bij de patiënt of cliënt bewaren.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Zo koop je herbruikbare medicijncups duurzaam in
Polypropeen (PP): 20-32 keer gebruik
Herbruikbare PP-bekers zijn na 20 tot 32 keer gebruik milieuvriendelijker dan een wegwerpbeker van papier (UNEP, 2021).
Let op: bij het wassen komen microplastics vrij in het afvalwater. Dit is een erg kleine hoeveelheid vergeleken met andere bronnen van microplastics. Om de hoeveelheid microplastics zoveel mogelijk te beperken hou je aan de adviezen van de leverancier, was op een zo'n laag mogelijke temperatuur en vervang beschadigde medicijncups.
Roestvrijstaal (RVS): 130 keer gebruik
RVS bekers vragen meer energie in de productie. Een RVS beker moet minimaal 130 keer worden gebruikt om milieuvriendelijker te zijn dan papier (UNEP, 2021). Het is dus belangrijk dat de bekers in roulatie blijven, en niet na minder gebruik verloren gaan.
Kijk of het mogelijk is om een bestaande vaatwasser te gebruiken op de afdeling. Dit voorkomt de milieu-impact van het aanschaffen van een nieuw apparaat. Als er toch een nieuw apparaat nodig is, kies er dan een met een goed energielabel.
Bespaar energie bij het wassen
Vraag medewerkers die de medicijnbekers wassen om mee te denken over energiebesparing:
• Kies de laagst mogelijke wastemperatuur die de hygiëne waarborgt.
• Zorg dat de vaatwasser altijd goed vol zit
• Verwijder medicijnresten met papier. Gooi dit in medisch afval. Spoel bekers niet voor – medicijnresten horen niet in water terecht te komen.
• Open de deur na het wassen om te laten luchten
• Zet apparatuur uit (niet op standby) wanneer deze niet wordt gebruikt
Onderhoud de vaatwasser
• Reinig regelmatig het filter - een verstopt filter verhoogt het energieverbruik
• Controleer of de sproeiarmgaten schoon zijn
• Controleer de afdichtingen van de deur - lekkages verbruiken meer energie
• Gebruik de juiste hoeveelheid vaatwasmiddel (niet te veel)
• Laat een technicus jaarlijks de machine controleren
Meet het energieverbruik en vervang energieslurpers
Gebruik een energiemeter tussen stopcontact en machine. Zo weet je hoeveel stroom de vaatwasser werkelijk verbruikt. Gebruikt een machine veel energie? Maak een vervangingsplan. Let op: wordt een apparaat maar één keer per week gebruikt? Vervang dan alleen als dit financieel terugverdiend wordt binnen vijf jaar.
Vraag aan de facilitair manager of energiebeheerder welke soort energie gebruikt wordt. Elektriciteit: Wordt er zelf groene stroom opgewekt, zoals met zonnepanelen? Hoeveel procent van de elektriciteit komt uit eigen opwek?
Wordt er Nederlandse groene stroom ingekocht? Als je zeker wilt weten dat je echt duurzame stroom koopt, vraag dan of de stroom voldoet aan de Milieukeur-eisen voor groene stroom van 15 mei 2018 (MK67, GE13). Koop je (deels) bio-energie in, vraag dan of deze aanvullend voldoet aan de NTA 8080-regels.
Vergelijking van herbruikbare cups met wegwerp cups
Milieuvriendelijker dan wegwerp papieren cup:
Herbruikbare medicijncup (polypropyleen) na 20 tot 32 keer gebruik.
Herbruikbare roestvrijstalen medicijncups na 130 keer gebruik.
(UNEP, 2021)
Verdieping
Wil je weten waar je op moet letten bij de overstap van wegwerp naar herbruikbare medicijncups?
Bekijk tips voor duurzame keuzes voor wegwerp naar herbruikbare medicijncupsKan je (nog) niet overstappen van wegwerp medicijncups?
Bekijk tips voor wegwerp medicijncupsBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Deze studie is gedaan in Zwitserland (Lausanne). Dat is niet helemaal passend voor Nederland, maar de omstandigheden zijn wel vergelijkbaar. In de studie vergelijken ze het gebruik van verschillende types wegwerp-medicijncups (polypropyleen en papier) om hun milieueffecten te bepalen,. Dit doen ze op basis van het totale jaarverbruik van een universitair ziekenhuis.
- Referentie
- https://doi.org/10.53738/revmed.2023.19.851.2212
- Naam auteurs
- Tiphaine Charmillot, Suren Erkman, Nathalie Chèvre en Julien Castioni.
- Opdrachtgever
- Niet gespecificeerd
- Locatie van de studie
- Zwitserland (specifiek het Centre Hospitalier Universitaire Vaudois - CHUV in Lausanne)
- Publicatiedatum
- 2023
- Gepubliceerd in
- REVUE MÉDICALE SUISSE
- DOI nummer
- https://doi.org/10.53738/revmed.2023.19.851.2212
- Normen/standaarden
- De studie volgt de ISO 14040-serie normen voor levenscyclusanalyses.
- Methode
- IPCC 2013 (voor klimaatverandering over 100 jaar) en IMPACT 2002+ (voor menselijke gezondheid, ecosystemen en hulpbronnen).
- Database
- Ecoinvent 3.7.1 (2020), model "Allocation, cut-off by classification".
- Software
- Niet gespecificeerd
Deze studie biedt een zeer uitgebreid overzicht van de huidige wetenschappelijke kennis over de milieu-impact van drinkbekers. Aangezien de gebruikssituatie van drinkbekers verschilt van medicijncups gebruiken we deze studie alleen ter ondersteuning van de bevindingen van de LCA die specifiek over medicijncups gaat. Het is geen primaire LCA van één specifiek product, maar een synthese die kritieke factoren identificeert zoals breakeven points (vaak tussen 20 en 140 keer hergebruik) en de impact van wassen. De studie benadrukt dat er geen "one-size-fits-all" oplossing is en dat de beste keuze sterk afhangt van de lokale energie-mix en recyclinginfrastructuur.
- Referentie
- https://www.lifecycleinitiative.org/single-use-plastic-products-studies
- Naam studie
- Single-use beverage cups and their alternatives - Recommendations from Life Cycle Assessments
- Naam auteurs
- Yvonne Lewis, Alexandra Gower, Philippa Notten (TGH Think Space)
- Opdrachtgever
- United Nations Environment Programme (UNEP) & Life Cycle Initiative
- Locatie van de studie
- Frankrijk (Parijs) / Online
- Publicatiedatum
- 2021
- Gepubliceerd in
- UNEP rapport (Economy Division)
- Normen/standaarden
- Niet als selectiecriterium gebruikt (er wordt aangenomen dat onderliggende studies ISO 14040/14044 volgen)
- Methode
- Meta-analyse van 10 LCA-studies
- Database
- Onderliggende studies gebruiken o.a. ecoinvent
- Software
- Niet gespecificeerd voor het overkoepelende rapport
Merel Segers
LCA-expert
Adviezen gebaseerd op twee studies en a.d.h.v. adviezen vergelijkbare producten
De adviezen zijn gebaseerd op een LCA over medicijncups uit Zwitserland (Charmillot et al., 2023) en een brede meta-analyse over wegwerp- en herbruikbare drinkbekers van UNEP (2021). Beide bronnen concluderen dat herbruikbare bekers een lagere klimaatimpact hebben dan wegwerpvarianten, mits ze een minimaal aantal keren worden gebruikt.
Omdat er over herbruikbare medicijnbekers nog weinig studies beschikbaar zijn, zijn de adviezen mede gebaseerd op studies naar medische hulpmiddelen die ook na gebruik gewassen moeten worden.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Gebruik alleen wat echt nodig is:
Combineer medicatie waar mogelijk in één medicijncup
Geef medicijnen direct uit de strip als dat kan
Vermijd dubbele medicijncups (een cup in een cup) tenzij strikt noodzakelijk
Hang posters op bij medicijnkarren met de boodschap "één medicijncup is vaak genoeg". Sommige zorgorganisaties zien hierdoor een duidelijke vermindering van het cupjesverbruik.
Door de cups opnieuw te gebruiken, bijvoorbeeld bij vaste tabletten, voorkom je dat er voor iedere medicijngift een cupje gemaakt moet worden. Dat bespaart ook afval.
Spoel vloeibare medicijnen nooit weg door toilet of gootsteen. Zorg voor een aparte opvangbak voor medicijnresten. Medicijncups met restjes horen bij medicatie-afval. Zorg voor voldoende kennis bij personeel over juiste afvalverwerking.
Duurzaam werken met herbruikbare medicijncups
Zorg dat medicijnresten in de daarvoor bestemde afvalbakken terechtkomen en niet weggespoeld worden met de reiniging van herbruikbare cups.
Herbruikbare cups zijn alleen duurzaam bij langdurig gebruik. Voorkom verlies door:
Goed voorraadbeheer
Duidelijke afspraken over gebruik en terugbrengen
Registratie van cups per afdeling
Zo voorkom je dat er medicijnresten in het afvalwater terechtkomen.
Duurzaam gebruik
Toch (nog) niet aan de slag met herbruikbare medicijncups? Ontdek meer over de overstap naar herbruikbare medicijncups of hoe je zo duurzaam mogelijk om kan gaan met wegwerp medicijncups.
