Spuit zonder naald
Duurzame keuze: Herbruikbaar versus wegwerp
-
NFU longlist nr. 1
Laatste update op 26 augustus 2025
Een spuit zonder naald wordt gebruikt voor het toedienen van medicatie, (sonde)voeding of het spoelen van bijvoorbeeld wonden.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Hoe interpreteer je deze LCA-conclusies?
Er is (nog) geen LCA beschikbaar. De adviezen zijn daarom gebaseerd op vergelijkbare producten die wel een LCA hebben. Er is wel een praktijkvoorbeeld beschikbaar.
Zo verminder je de mileu-impact van spuiten zonder naald
Een herbruikbaar alternatief voor een wegwerpspuit is een herbruikbare spuit. Deze zijn in ieder geval beschikbaar voor het toedienen van (sonde)voeding. Uit alle LCAs van de producten op deze website blijkt dat herbruikbaar beter is voor het milieu. Daarom verwachten we dat dit ook geldt voor spuiten.
De milieu-impact van herbruikbare spuiten kan verder omlaag door het schoonmaakproces zo duurzaam mogelijk te maken: zo energiezuinig mogelijk en bij voorkeur met groene energie.
Gerecycled plastic
Vraag uit:
Hoeveel procent gerecycled plastic in het product zit. Meer gerecycled plastic betekent minder impact op het klimaat.
Of het gerecyclede plastic echt uit afval komt dat anders was weggegooid. Of is het restmateriaal van fabrieken dat toch al opnieuw zou worden gebruikt? Alleen als het echt om een afvalstroom gaat, helpt dit het milieu.
Biobased plastics
Soms is de milieubelasting van plastics gemaakt van biomassa (biobased plastics) lager dan die van plastics gemaakt van olie (fossiele plastics). Maar dat is niet altijd zo. Daarom is het belangrijk om extra informatie te vragen als een product biobased plastics bevat.
Je kunt hiervoor het toetsingskader uit het Actieplan Biobased Kunststoffen (hoofdstuk 4) gebruiken.
Alleen biomassabronnen die voldoen aan dezelfde regels als bio-energie volgens RED2 mogen worden gebruikt.
Met een levenscyclusanalyse (LCA) wordt gekeken wat de milieubelasting is van biobased plastics in vergelijking met de fossiele plastics die ze vervangen.
Een alternatieve certificering is ISCC.
Let goed op: producten van biobased plastic horen niet bij het plastic dat gerecycled wordt. Ze verminderen de kwaliteit van gerecycled plastic.
Vraag producenten:
Welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Vraag aan leveranciers of er producten zijn die beter recyclebaar zijn. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat ze uit zo min mogelijk verschillende materialen bestaan. Recycling is alleen mogelijk als het product geen specifiek ziekenhuisafval wordt.
Recycling vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd.
Vergelijking tussen wegwerp en herbruikbare spuiten zonder naald
Er is (nog) geen LCA beschikbaar. De adviezen zijn daarom gebaseerd op vergelijkbare producten die wel een LCA hebben.
Bronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Er zijn nog geen bronnen toegevoegd.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Gebruik geen onnodige spuiten. Sommige handelingen kunnen ook zonder spuit. Communiceer voorbeelden binnen de organisatie en pas zo nodig protocollen aan.
Door te kiezen voor de juiste maat spuiten worden extra en overbodige spuiten bespaard.
Praktijkvoorbeelden
Wil je zien hoe anderen al duurzaam aan de slag gingen met spuiten zonder naald?
Bekijk de praktijkvoorbeeldenPraktijkvoorbeelden - # Proudly Copied
Praktijkvoorbeelden over spuiten zonder naald
TUC (transurethrale katheter) verwijderen zonder spuit
Voorheen leegden we het ballonnetje van de katheter met een wegwerp spuitje. In de nieuwe werkwijze wordt het ballonkanaal afgeknipt, waarna het ballonnetje vanzelf leegloopt. Dit kan eenvoudig worden opgevangen in een glas, washand, celstofmatje of bijvoorbeeld onder de douche – zonder dat hiervoor steriel materiaal nodig is.
Bekijk het praktijkvoorbeeld
Eline du Pon
UMC Utrecht