Celstofmatje

Duurzame keuze: Herbruikbaar versus wegwerp

  • Relevante LCA-studie

  • NFU longlist nr. 13

  • Samen De Zorg Vergroenen

  • Milieuthermometer

Laatste update op 26 augustus 2025

Celstofmatten worden gebruikt om vocht of bloed op te nemen om bedden, tafels of vloeren schoon en droog te houden tijdens een ingreep of bevalling.

Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.

Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.

Hoe interpreteer je deze LCA-conclusies?

+ Studies zijn erg uitgebreid en geven een brede kijk op de milieu-impact van de onderzochte celstofmatten.
- Er zijn in totaal maar twee type celstofmatten bekeken

Lees de uitleg van de LCA-expert

Herbruikbare celstofmatten zijn beter voor het het milieu dan wegwerp celstofmatten. Dit geldt als de herbruikbare en wegwerp celstofmatten dezelfde afmetingen hebben, maar ook nog als de herbruikbare matten groter zijn dan de wegwerpmatten (resp. 85x75 en 60x60 cm).

Zie de pagina voor herbruikbare celstofmatjes voor (inkoop)tips over het was-, droog- en sterilisatieproces.

In veel gevallen worden celstofmatten gebruikt waarvan de absorptiecapaciteit groter is dan nodig. Reden hiervoor kan zijn dat er geen celstofmatjes met passende afmetingen beschikbaar zijn. Stem ingekochte afmetingen goed af op benodigde adsorptie capaciteit op de werkvloer. Hoe minder materiaal er gebruikt wordt, hoe lager de milieu-impact.

Vraag leveranciers dus eventueel ook om een alternatieve variant of herontwerp als er alleen celstofmatten op de markt zijn die overgedimensioneerd zijn.

Vergelijking tussen wegwerp en herbruikbare celstofmatjes

1000 wegwerstuks versus 10 herbruikbare (100x hergebruikt)

Materialen & productie
Transport
Gebruik
Reinigen
Afvalverwerking
Milieu-impact
0% 20% 40% 60% 80% 100%
79%
79%
11%
11%
10%
10%
Milieu-impact
0% 20% 40% 60% 80% 100%
14%
5%
5%
24%
2%

Vervolgstappen

Werk je al met herbruikbare celstofmatjes of ga je daarop overstappen?

Bekijk tips voor herbruikbare celstofmatjes

Kan je (nog) niet overstappen van wegwerp celstofmatjes?

Bekijk tips voor wegwerp celstofmatjes

Bronnen

Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.

Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.

Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.

De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.

Mis je een LCA-studie, laat het ons weten

Relevante LCA-studies

Deze studie is onlangs uitgevoerd door een afstudeerstudent voor de Universiteit Groningen, mede-begeleid door milieu-adviesbureau Ecoras. De resultaten geven een goede indruk van het verschil in milieu-impact tussen herbruikbare en eenmalige celstofmatten.

Referentie
Geene (2023)
Naam studie
Comparative Life Cycle Assessment of absorbent underpads
Naam auteurs
K. Geene
Opdrachtgever
Rijksuniversiteit Groningen (RUG), Ecoras
Locatie van de studie
Nederland
Publicatiedatum
2023
Gepubliceerd in
Rijksuniversiteit Groningen (RUG)
DOI nummer
Normen/standaarden
ISO 14040, ISO 14044
Methode
Product Environmental Footprint (PEF), PEFCR for apparel and foodware, EF 3.1 LCIA Method
Database
Ecoinvent (versie 3.8)
Software
Simapro (versie 9.5)

Uitgesloten LCA-studies

Uitsluiten: Onwaarschijnlijke hoeveelheid warmte tijdens het wasproces. De hoeveelheid warmte voor het wasproces is een factor 8 hoger in deze LCA-studie dan in de studie van Geene (2023). Ook na een controle met getallen voor warmte van een wasserij, lijken de getallen die hier gebruikt zijn niet overeen te komen met de werkelijkheid.

Daarnaast is de LCA-studie niet extern gecontroleerd en ontbreekt er bij de auteurs ook een LCA-expert.

Referentie
Bleckman et al (2022)
Naam studie
Rapport ‘Innovatieprijs Duurzaamheid UMCG 2021’, Een duurzamere inzet van celstofmatjes op de OK
Naam auteurs
R. Bleckman, F. van der Zant, L. Radema M. Deinum, S. Kruijff, A. Leliveld-Kors
Opdrachtgever
UMC Groningen
Locatie van de studie
Nederland
Publicatiedatum
2023
Gepubliceerd in
DOI nummer

Marijke Hegger

LCA-Expert

Studie erg transparant en volledig
De vergelijking tussen de milieu-impact van herbruikbare en wegwerp celstofmatten geeft waarschijnlijk een goed beeld van de werkelijke situatie. De resultaten van de LCA-studies zijn binnen de studie ook vergelijken met eerder LCA-studies. De resultaten liggen in dezelfde lijn.

Brede blik op milieu
De studies keken niet alleen naar klimaatimpact, maar ook naar andere milieuaspecten. Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare celstrofmatten ook beter scoren op het totale plaatje van de duurzaamheid.

Aannames hebben waarschijnijk geen effect op de eindconclusie
In de studie zijn een aantal aannames gedaan die (nog) niet altijd overeenkomen met de werkelijkheid: Afmetingen van de herbruikbare celstofmat, gas- en elektriciteitsverbruik kan flink verschillen per wasserij, de hoeveelheid afvalwater is in werkelijkheid waarschijnlijk bijna 2x zo groot als aangenomen, verhoudingen en hoeveelheden van materialen gebruikt in de celstofmatten, oorsprong van materialen, afstand tussen ziekenhuis en wasserij, etc. Desondanks is het verschil in milieu-impact tussen de wegwerp en de herbruikbare celstofmat zo groot, dat het onwaarschijnljk is dat dit de eindconclusie zal veranderen.

Raadpleeg onze LCA experts

Stap 1: Verminderen in het verbruik

Gebruik alleen celstofmatjes als de behandeling dit vereist. Let er daarnaast op dat er niet meer steriele afdekdoeken dan nodig worden gebruikt en dat deze voor de juiste toepassing ingezet worden. In veel gevallen zijn er duurzamere alternatieven mogelijk (handdoeken, onderzoeksbankpapier, etc.). Denk hierbij bijvoorbeeld aan handoeken voor het drogen van haren, onderzoeksbankpapier voor geluidsdemping van instrumenten op tray/trolley en voor beschermen van apparateur en meubilair bij kleine dermatologische ingrepen geluidsdemping, etc.

Onnodig gebruiken van celstofmatjes kan voorkomen worden door:

  • Het juiste gebruik op te nemen in zorg protocollen en richtlijnen

  • De celstofmatjes alleen beperkt beschikbaar te stellen op plekken waar deze écht nodig zijn. Werknemers zullen zo beter nadenken voordat ze de celstofmatjes pakken.

  • Gedragscampagne voeren om bewustwording onder werknemers te vergroten

  • Duidelijk instructies te plaatsen op de plekken waar de afdekdoeken beschikbaar gesteld worden. Leg bijvoorbeeld uit hoeveel en welke variant van de afdekdoeken voor welke toepassing gebruikt moet worden en voor welke toepassingen er duurzame varianten gebruikt kunnen worden.

Kies altijd de juiste celstofmat voor de gebruikssituatie. Gebruik geen te grote of te dikke matten, maar kies, waar mogelijk, celstofmatjes met een adsorptievermogen dat past bij de situatie. Door beter gedimensioneerde celstofmatten te gebruiken, kan de klimaatimpact verminderd worden.

Een praktijkvoorbeeld is het gebruiken van het gebruik van onnodig grote celstofmatten voor operaties bij kleine baby's. Als de celstofmat groter is dan de baby zelf, is het duidelijk dat er ook een kleinere celstofmat gebruikt kan worden.

Je kunt ook een campagne starten om collega's bewust te maken van het kiezen voor celstofmatten met de juiste afmetingen.

Praktijkvoorbeelden

Wil je zien hoe anderen al duurzaam aan de slag gingen met Celstofmatje?

Bekijk de praktijkvoorbeelden

Duurzaam gebruik

Gebruik je in je dagelijkse werkzaamheden Celstofmatje? Ontdek hoe jij duurzaam om kan gaan met zowel herbruikbare als wegwerp Celstofmatje.

Praktijkvoorbeelden - # Proudly Copied

Praktijkvoorbeelden over Celstofmatje

Celstofmatje

We hebben een LCA gedaan van een celstofmat en vergeleken met een nieuw ontworpen herbruikbare onderlegger. Vervolgens hebben we deze herbruikbare variant geïmplementeerd in de praktijk en funcitonaliteit en tevredenheid onder de gebruikers onderzocht.

Bekijk het praktijkvoorbeeld

Kim van Nieuwenhuizen

OLVG, eerder LUMC

Medipad: wasbare celstofmatjes

Na een succesvolle pilot gaat heel Noordwest Ziekenhuisgroep over op wasbare onderleggers, de Medipad.

Bekijk het praktijkvoorbeeld
Afbeelding of Marco Lagrand

Marco Lagrand

Noordwest Ziekenhuisgroep

Laden