Hechtapparaat
Duurzame keuze: Herbruikbaar versus wegwerp
-
Relevante LCA-studie
-
NFU longlist nr. 21
Laatste update op 26 augustus 2025
Een hechtapparaat zet kleine klemmetjes (clips) op bloedvaten of weefsels om ze af te sluiten. Op deze pagina gaat het specifiek over een laparoscopische clip applicator.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Hoe interpreteer je deze LCA-conclusies?
- Er is maar één studie beschikbaar die specifiek gaat over een laparoscopische clip applicators. Let op, dit is een specifiek hechtapparaat en de adviezen zijn niet direct over te nemen voor andere typen hechtapparaten, zoals huidnietmachines.
+ Er is gekeken naar meerdere soorten milieueffecten, niet alleen naar het klimaat.
Zo verminder je de mileu-impact van hechtapparaten
Herbruikbare hechtapparaten zijn beter voor het milieu dan wegwerphechtapparaten, zelfs als je een herbruikbaar hechtapparaat maar twee keer gebruikt.
De schoonmaak van herbruikbare hechtapparaat veroorzaakt 54% meer CO₂ als er elektriciteit gebruikt wordt uit fossiele brandstoffen, volgens Rizan & Bhutta (2021).
Eigen CSA:
Vraag aan de facilitair manager of energiebeheerder welke soort energie het ziekenhuis gebruikt.
Elektriciteit: Wordt er Nederlandse groene stroom ingekocht? Let op: Als je zeker wilt weten dat je echt duurzame stroom koopt, vraag dan of de stroom voldoet aan de Milieukeur-eisen voor groene stroom van 15 mei 2018 (MK67, GE13). Koop je (deels) bio-energie in, vraag dan of deze aanvullend voldoet aan de NTA 8080-regels. Of wekt het ziekenhuis zelf stroom op met bijvoorbeeld zonnepanelen? Hoeveel procent van de stroom komt uit eigen opwekking?
Aardgas: Ga daarnaast na of er ook andere energiebronnen gebruikt worden voor het schoonmaken en steriliseren, zoals aardgas. Je bespaart de meeste CO2 als het hele schoonmaak- en sterilisatieproces op elektriciteit werkt én die elektriciteit groen is.
CSA inkopen:
Vraag de leverancier van CSA-diensten:
Hoeveel CO2-uitstoot (in CO2e) veroorzaakt hun CSA proces per hechtapparaat? Als het bedrijf meedoet aan duurzame programma’s zoals de CO2-Prestatieladder, dan zouden ze die informatie moeten hebben.
Als ze die informatie niet hebben, vraag dan het volgende:
Wordt er Nederlandse groene stroom ingekocht? Als je zeker wilt weten of de stroom echt duurzaam is, vraag dan of de stroom voldoet aan de Milieukeur-eisen voor groene stroom van 15 mei 2018 (MK67, GE13). Wordt er (deels) stroom uit bio-energie ingekocht? Vraag dan of deze aanvullend voldoet aan de NTA 8080-regels.
Wekken ze zelf groene stroom op, zoals met zonnepanelen? Hoeveel procent van hun stroom komt uit eigen opwekking?
Gebruiken ze ook fossiele energie, zoals aardgas? Hoeveel gebruiken ze daarvan bij het wassen?Hebben ze plannen om in de toekomst meer groene energie te gaan gebruiken?
Als je kunt kiezen tussen verschillende leveranciers van CSA-diensten, dan kun je de antwoorden op de bovenstaande vragen gebruiken om een keuze te maken.
Heb je geen keuze in leveranciers? Stel de vragen dan toch. Leg uit dat je het belangrijk vindt om de impact op het milieu van hechtapparaten te verkleinen. Vertel ook dat het energiegebruik in de CSA een groot deel van de impact veroorzaakt.
Eigen CSA:
Vraag de CSA-medewerkers of zij ideeën hebben om energie te besparen. Zorg er bijvoorbeeld voor dat machines altijd goed vol zitten.
Je kunt ook zelf het energieverbruik meten met een energiemeter die je plaatst tussen stopcontact en machine. Zo weet je hoeveel stroom een machine echt verbruikt.
Zijn er machines die veel energie gebruiken? Maak dan een plan om deze te vervangen. Let op: Wordt een apparaat maar één keer per week gebruikt? Dan hoeft vervanging alleen als het financieel verstandig is binnen vijf jaar.
CSA inkopen:
Vraag aan organisaties die CSA aanbieden:
Hoeveel energie gebruiken zij per schoongemaakt en gesteriliseerd hechtapparaat, bijvoorbeeld in kWh (kilowattuur)?
Wat doen zij om energie te besparen? Zijn er plannen om energie te gaan besparen, bijvoorbeeld door energiezuinige machines te kopen?
Als je kunt kiezen tussen verschillende leveranciers van CSA-diensten, dan kun je de antwoorden op de bovenstaande vragen gebruiken om een keuze te maken.
Heb je geen keuze in leveranciers? Stel de vragen dan toch. Leg uit dat je het belangrijk vindt om de impact op het milieu van herbruikbare hechtapparaten kleiner te maken. Vertel dat het energiegebruik in de CSA een groot deel van die impact veroorzaakt. Ook als ze groene stroom gebruiken, is het belangrijk om zo weinig mogelijk energie te gebruiken. Want ook groene stroom heeft invloed op het milieu, al is dat minder dan bij gewone of grijze stroom.
Eigen CSA:
Vraag de CSA-medewerkers of zij ideeën hebben om reinigings- en desinfectiemiddelen te besparen. Zorg er bijvoorbeeld voor dat de machines altijd goed vol zitten.
Is een machine aan vervanging toe? Vergelijk dan het reinigings- en desinfectiemiddelenverbruik van verschillende machines voordat je er één kiest.
CSA inkopen:
Vraag aan organisaties die CSA aanbieden:
Hoeveel reinigings- en desinfectiemiddelen gebruiken zij per hechtapparaat, bijvoorbeeld in liter?
Wat doen zij om reinigings- en desinfectiemiddelen te besparen?
Als je kunt kiezen tussen verschillende leveranciers van CSA-diensten, dan kun je de antwoorden op de bovenstaande vragen gebruiken om een keuze te maken.
Heb je geen keuze in leveranciers? Stel de vragen dan toch. Leg uit dat je het belangrijk vindt om de impact op het milieu van herbruikbare hechtapparaten kleiner te maken. Vertel dat het reinigings- en desinfectiemiddelengebruik in de CSA een deel van die impact veroorzaakt.
Kies reinigingsmiddelen die minder schadelijk zijn voor het milieu bij het schoonmaken van medische instrumenten. Gebruik alleen middelen uit klasse B of C volgens de Algemene Beoordelingsmethodiek (ABM). Middelen uit klasse A mogen alleen gebruikt worden met toestemming van het Bevoegd Gezag, of als een deskundige sterilisatie-expert (DSMH) dit nodig vindt. Hiervoor is een verklaring aanwezig.
Vergelijking tussen wegwerp en herbruikbare hechtapparaten
500 wegwerp hechtapparaten vs. 1 herbruikbaar hechtapparaat 500 keer gebruiken
Vervolgstappen
Werk je al met herbruikbare hechtapparaten of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare hechtapparatenKan je (nog) niet overstappen van wegwerp hechtapparaten?
Bekijk tips voor wegwerp hechtapparatenBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
UK vergelijking eenmalige en herbruikbare laparoscopische clipappliers
Deze studie is gedaan in de UK. Dat is niet helemaal passend voor Nederland. In deze studie gaat het over hechtapparaten gebruikt bij laparoscopie. Dat is een specifieke ingreep. Er bestaan ook andere soorten hechtapparaten maar daar zijn geen studies over.
- Referentie
- https://doi.org/10.1007/s00464-021-08728-z
- Naam studie
- Environmental impact and life cycle financial cost of hybrid (reusable/single-use) instruments versus single-use equivalents in laparoscopic cholecystectomy
- Naam auteurs
- Chantelle Rizan, Mahmood F. Bhutta
- Opdrachtgever
- Surgical Innovations Ltd.
- Locatie van de studie
- Not specified
- Publicatiedatum
- 2021
- Gepubliceerd in
- Not specified
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1007/s00464-021-08728-z
- Normen/standaarden
- ISO 14044
- Methode
- ReCiPe v1.1
- Database
- Ecoinvent v3.6, Industry data v.2.0.
- Software
- SimaPro
Merel Segers
LCA-expert
Weinig studies, maar conclusie milieuwinst hergebruik lijkt betrouwbaar
De vergelijking van de milieu-impact van herbruikbare laparoscopische clip applicators en wegwerp-versies geeft waarschijnlijk een goed beeld van de werkelijke situatie. De resultaten van de LCA-studies komen overeen met eerdere onderzoeken naar de impact van wegwerp- en herbruikbare metalen instrumenten.
Brede blik op milieu
De gebruikte studie keek niet alleen naar klimaatimpact, maar ook naar andere milieuaspecten. Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare opties ook in andere milieucategorieën beter scoren.
Specifiek hechtapparaat voor laparoscopie
De enige beschikbare studie gaat over een laparoscopische clip applicator. Daarom hebben we ook studies over andere voornamelijk metalen instrumenten bekeken om te zien of de resultaten hetzelfde zijn. De resultaten van deze studie zijn helaas niet direct toepasbaar op andere hechtapparaten, zoals huidnietmachines.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
De CO₂-uitstoot van de herbruikbare laparoscopische clipapplicator was 3 tot 7 keer hoger wanneer deze apart werd verpakt en schoongemaakt, vergeleken met wanneer hij samen met een algemene set instrumenten werd gereinigd. Daarom is het beter om de clipapplicator als set te reinigen en verpakken.
Maar let op: als de clipapplicator niet altijd nodig is tijdens een operatie, dan kan het juist beter zijn om hem apart te verpakken. Anders wordt een ongebruikte clipapplicator onnodig opnieuw schoongemaakt en gesteriliseerd, wat ook slecht is voor het milieu.
Om duurzamer om te gaan met het reinigen van instrumenten, is het belangrijk om te zorgen dat de machines zo vol mogelijk zitten. Probeer lege plekken (slots) te voorkomen. Als de machines goed gevuld zijn, dan zijn er minder wasbeurten nodig. Dat bespaart water en energie, en is beter voor het milieu.
Onderzoek waarom herbruikbare hechtapparaten weggegooid worden.
Stel de volgende vragen:
Waarom worden ze weggegooid?
Kunnen we de levensduur verlengen?
Is reparatie mogelijk?
Of preventief onderhoud?
Door het hechtapparaat langer te gebruiken, voorkom je de productie van een nieuwe.
Duurzaam gebruik
Gebruik je in je dagelijkse werkzaamheden hechtapparaten? Ontdek hoe jij duurzaam om kan gaan met zowel herbruikbare als wegwerp hechtapparaten.