Mondneusmasker (type IIR)
Duurzame keuze: eenmalig versus meermalig gebruik na sterilisatie
-
NFU longlist nr. 16
Laatste update op 26 augustus 2025
Een mondneusmasker type IIR wordt gedragen om de het zorgpersoneel en de patiënt te beschermen tegen druppels uit de mond en neus die voor ziektes kunnen zorgen. Het masker beschermt ook het personeel tegen spatten van bloed of andere vloeistoffen.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Hoe interpreteer je deze LCA-conclusies?
+ Gebaseerd op Nederlandse situatie
- Alleen gekeken naar klimaatimpact
Zo verminder je de mileu-impact van mondneusmaskers
Tijdens de Covid-19-pandemie had de zorg te weinig mondneusmaskers. Daarom is onderzocht hoe de maskers veilig opnieuw gebruikt konden worden.
Van Straten et al. (2021) onderzocht hergebruikte 3M AURA 1862-mondneusmaskers en vergeleek ze met nieuwe. Deze maskers konden tot vijf keer veilig worden hergebruikt na stoomsterilisatie op 121 graden. De filterwerking bleef minimaal 96,8%, ruim boven de FFP2-norm van 94%. Ook de luchtdoorlaatbaarheid bleef goed. Door het hergebruiken van de maskers daalde de klimaatimpact met 58%.
Let op: Andere mondneusmaskers met een vergelijkbare FFP2-standaard lieten na sterilisatie wisselende kwaliteit zien. Daarom moeten onbekende maskers altijd getest worden op filterwerking, luchtdoorlaatbaarheid en pasvorm voordat ze opnieuw gebruikt worden.
Vraag producenten:
Welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Eigen CSA:
Vraag aan de facilitair manager of energiebeheerder welke soort energie het ziekenhuis gebruikt.
Elektriciteit: Wordt er zelf groene stroom opgewekt, zoals met zonnepanelen? Hoeveel procent van de electriciteit komt uit eigen opwekking? Wordt er Nederlandse groene stroom ingekocht? Als je zeker wilt weten dat je echt duurzame stroom koopt, vraag dan of de stroom voldoet aan de Milieukeur-eisen voor groene stroom van 15 mei 2018 (MK67, GE13). Koop je (deels) bio-energie in, vraag dan of deze aanvullend voldoet aan de NTA 8080-regels.
Aardgas: Ga daarnaast na of er ook andere energiebronnen gebruikt worden voor het wassen en steriliseren, zoals aardgas. Je bespaart de meeste CO2 als het hele was- en sterilisatieproces op elektriciteit werkt én die elektriciteit groen is.
Sterilisatiedienst inkopen:
Vraag de leverancier van sterilisatiediensten:
Hoeveel CO2-uitstoot (in CO2e) veroorzaakt hun sterilisatieproces per mondkapje? Als het bedrijf meedoet aan duurzame programma’s zoals de CO2-Prestatieladder, dan zouden ze die informatie moeten hebben.
Als ze die informatie niet hebben, vraag dan het volgende:
Wordt er Nederlandse groene stroom ingekocht? Als je zeker wilt weten of de stroom echt duurzaam is, vraag dan of de stroom voldoet aan de Milieukeur-eisen voor groene stroom van 15 mei 2018 (MK67, GE13). Wordt er (deels) stroom uit bio-energie ingekocht? Vraag dan of deze aanvullend voldoet aan de NTA 8080-regels.
Wekken ze zelf groene stroom op, zoals met zonnepanelen? Hoeveel procent van hun stroom komt uit eigen opwekking?
Gebruiken ze ook fossiele energie, zoals aardgas? Hoeveel gebruiken ze daarvan bij het steriliseren?Hebben ze plannen om in de toekomst meer groene energie te gaan gebruiken?
Als je kunt kiezen tussen verschillende leveranciers van sterlisatiediensten, dan kun je de antwoorden op de bovenstaande vragen gebruiken om een keuze te maken.
Heb je geen keuze in leveranciers? Stel de vragen dan toch. Leg uit dat je het belangrijk vindt om de impact op het milieu van mondkapjes te verkleinen. Vertel ook dat het energiegebruik van steriliseren een groot deel van de impact veroorzaakt.
Vergelijking tussen eenmalig en meermalig gebruik van mondneusmaskers.
6 mondmaskers vs. 1 mondmasker 6 keer gebruiken
Vervolgstappen
Werk je al met herbruikbare mondneusmaskers of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare mondneusmaskersKan je (nog) niet overstappen van wegwerp mondneusmaskers?
Bekijk tips voor wegwerp mondneusmaskersBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Deze studie is in 2021 gepubliceerd en passend voor de situatie in Nederlandse ziekenhuizen. De resultaten geven een goede indruk van het verschil in klimaatimpact tussen het zesmaal gebruiken van een AURA 3M masker, of zes nieuwe maskers gebruiken. De hergebruikte maskers zijn gesteriliseerd via stoom op 121 graden Celcius, waarbij een uitvalpercentage van 20% is gebruikt.
- Referentie
- https://doi.org/10.1038/s41598-021-97188-5
- Naam studie
- A life cycle assessment of reprocessing face masks during the Covid-19 pandemic
- Naam auteurs
- B. van Straten, S. Ligtelijn, L. Droog, E. Putman, J. Dankelman, N. H. Sperna Weiland & T. Horeman
- Opdrachtgever
- Geen opdrachtgever
- Locatie van de studie
- Nederland
- Publicatiedatum
- 2021
- Gepubliceerd in
- Sci Rep
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1038/s41598-021-97188-5
- Normen/standaarden
- ISO14040/44
- Methode
- ReCiPe
- Database
- Ecoinvent
- Software
- SimaPro 9.1.0.7
Uitgesloten LCA-studies
Niet-medische toepassing, daarom is deze studie niet meegenomen. Er is geen sterilisatie voor hergebruik toegepast en de meeste maskers voldoen niet aan de kwaliteitseisen voor de medische sector.
- Referentie
- https://doi.org/10.1016/j.jece.2023.110491
- Naam studie
- Life cycle assessment studies to evaluate the sustainability of various facemasks used during COVID-19: A UAE case study
- Naam auteurs
- Rahaf Ajaj, Rania Al Dweik, Shafeeq Ahmed Syed Ali, Mohammed Hashem Stietiya
- Opdrachtgever
- Abu Dhabi University (grant number 19300646).
- Locatie van de studie
- UAE region
- Publicatiedatum
- 2023
- Gepubliceerd in
- Journal of Environmental Chemical Engineering, volume 11
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1016/j.jece.2023.110491
Niet-medische toepassing, daarom is deze studie niet meegenomen. Er is geen sterilisatie voor hergebruik toegepast en de maskers voldoen niet aan de kwaliteitseisen voor de medische sector.
- Referentie
- https://doi.org/10.1088/1755-1315/1135/1/012051
- Naam studie
- Comparative Environmental Impact Evaluation of Disposable Surgical and Reusable Cloth Face Masks
- Naam auteurs
- "R Ragaven, Y Y Sara, M Dewika, A R Zulkifli, T N Tengku Izhar and W A Amneera"
- Opdrachtgever
- The authors are affiliated with Universiti Malaysia Perlis, Centre of Excellence Geoploymer and Green Technology (CeGeoGTech), Centre of American Education, and Water Research and Environmental Sustainability Growth (WAREG).
- Locatie van de studie
- Malaysia
- Publicatiedatum
- 2023
- Gepubliceerd in
- IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, volume 1135
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1088/1755-1315/1135/1/012051
Merel Segers
LCA-expert
Adviezen gebaseerd op één Nederlandse studie
Er is één relevante levenscyclusanalyse over de klimaatimpact van hergebruik of eenmalig gebruik van een mondneusmasker type IIR. Het onderzoek concludeert dat hergebruik beter is voor het klimaat. Deze uitkomst is in lijn met de andere LCAs op deze website over wegwerp- en herbruikbare medische producten.
Kanttekening: alleen gekeken naar klimaatimpact. De LCA kijkt alleen naar het effect op het klimaat. Het is mogelijk dat het hergebruiken van mondneusmaskers op een ander milieugebied juist minder goed scoren dan eenmalig gebruik. Maar het verschil in klimaatimpact is zo groot, dat dit niet waarschijnlijk is.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Kijk in het ziekenhuisprotocol of een mondneusmasker vereist is bij de uit te voeren handeling of de (kans op) specifieke infectieziekten.
Ongeveer de helft van het gewicht van een verpakt mondneusmasker komt van de verpakking en gebruiksaanwijzing. Deze zijn goed te recyclen.
Kan recycling niet? Gooi de verpakking dan weg bij het restafval en niet bij het specifiek ziekenhuisafval, tenzij dat vanuit infectiepreventie vereist is.
Duurzaam gebruik
Gebruik je in je dagelijkse werkzaamheden mondneusmaskers? Ontdek hoe jij duurzaam om kan gaan met zowel herbruikbare als wegwerp mondneusmaskers.
