OK muts
Duurzame keuze: Herbruikbaar versus wegwerp
-
Relevante LCA-studie
Laatste update op 13 februari 2026
Een OK-muts houdt haren, huidschilfers en bacteriën uit het operatiegebied en beschermt het personeel tegen besmetting.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Hoe interpreteer je deze LCA-conclusies?
+ Gebaseerd op Nederlandse situatie
+ Drie studies komen tot dezelfde conclusie.
+ Er is gekeken naar meerdere soorten milieueffecten, niet alleen naar het klimaat.
Zo verminder je de mileu-impact van OK mutsen
Herbruikbare OK-mutsen zijn beter voor het klimaat dan wegwerpmutsen. Dit geldt zowel voor herbruikbare OK-mutsen van polyester, zoals in de studie van Cohen et al. (2023), als voor OK-mutsen van katoen, zoals in de studie van Donahue et al. (2024).
Zie de pagina voor herbruikbare OK-mutsen voor (inkoop)tips over het wasproces.
Vergelijking tussen wegwerp en herbruikbare OK mutsen
100 wegwerp OK-mutsen versus 1 herbruikbare OK-muts 100x gebruiken.
Vervolgstappen
Werk je al met herbruikbare OK mutsen of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare OK mutsenKan je (nog) niet overstappen van wegwerp OK mutsen?
Bekijk tips voor wegwerp OK mutsenBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Deze studie is in 2023 gepubliceerd en past bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen. Het artikel is erg kort, waardoor niet alle aannames te controleren zijn. De resultaten komen overeen met de studies van Donahue et al. (2024) en Agarwal et al. (2023). Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare OK-mutsen minder klimaatimpact hebben dan wegwerp-OK-mutsen.
- Referentie
- https://doi.org/10.1001/jamasurg.2023.3863
- Naam studie
- Environmental Impact Assessment of Reusable and Disposable Surgical Head Covers
- Naam auteurs
- Eva S. Cohen, MD; Sarah Djufri, MD; Selma Bons, MD; Mike R. Knoppert, BsC; Wouter J. K. Hehenkamp, MD, PhD; Lisanne H. J. A. Kouwenberg, MD; Nicolaas H. Sperna Weiland, MD, PhD
- Opdrachtgever
- The study was performed at and utilized procurement data from Amsterdam University Medical Centres (AUMC)
- Locatie van de studie
- Amsterdam, The Netherlands
- Publicatiedatum
- 2023
- Gepubliceerd in
- JAMA Surgery
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1001/jamasurg.2023.3863
- Normen/standaarden
- ISO 14040/44
- Methode
- ReCiPe 2016 v1.1
- Database
- Ecoinvent 3.6
- Software
- SimaPro 9.1.0.7
Deze studie is gedaan in de Verenigde Staten. Daardoor wijken sommige onderdelen af van de Nederlandse situatie. Het is een vergelijking tussen wegwerp OK-mutsen en katoenen herbruikbare OK-mutsen. Deze studie is niet publiekelijk beschikbaar, daarom is alleen de samenvatting (abstract) gebruikt om de resultaten te vergelijken met de Nederlandse studie van Cohen et al. (2023). Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare OK-mutsen minder klimaatimpact hebben dan wegwerp-OK-mutsen.
- Referentie
- https://doi.org/10.1016/j.jss.2024.04.007
- Naam studie
- A Life Cycle Assessment of Reusable and Disposable Surgical Caps
- Naam auteurs
- Laura M. Donahue; Hayley J. Petit; Cassandra L. Thiel; Gwyneth A. Sullivan; Brian C. Gulack; Ami N. Shah
- Opdrachtgever
- Not specified
- Locatie van de studie
- United States
- Publicatiedatum
- 2024
- Gepubliceerd in
- Journal of Surgical Research
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1016/j.jss.2024.04.007
- Normen/standaarden
- ISO 14044
- Methode
- Process-based LCA
- Database
- Not specified
- Software
- Not specified
Deze studie is gedaan in de Verenigde Staten. Daardoor wijken sommige onderdelen af van de Nederlandse situatie. Deze studie is niet publiekelijk beschikbaar, daarom is alleen de samenvatting (abstract) gebruikt om de resultaten te vergelijken met de Nederlandse studie van Cohen et al. (2023). Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare OK-mutsen minder klimaatimpact hebben dan wegwerp-OK-mutsen.
- Referentie
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37707671/
- Naam studie
- Reusable scrub caps are cost-effective and help reduce the climate footprint of surgery
- Naam auteurs
- Divyansh Agarwal; Tina Bharani; Wynne Armand; John E. Slutzman; J.T. Mullen
- Opdrachtgever
- Not specified
- Locatie van de studie
- United States (Massachusetts General Hospital, Boston)
- Publicatiedatum
- 2023
- Gepubliceerd in
- Langenbeck’s Archives of Surgery
- DOI nummer
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37707671/
- Normen/standaarden
- Not specified
- Methode
- Environmental impact analysis; cost & carbon footprint comparison
- Database
- Not specified
- Software
- Not specified
Merel Segers
LCA-expert
Studies consistent over klimaatwinst hergebruik
Drie levenscyclusanalyses tonen aan dat herbruikbare OK-mutsen beter zijn voor het klimaat dan wegwerpmutsen. Dit geeft vertrouwen dat hergebruik een klimaatvriendelijke keuze is. Kijkt men naar andere milieueffecten, dan blijkt dat de herbruikbare OK-muts in bijna alle categorieën beter scoort dan wegwerpmutsen.
Herbruikbare OK-muts: bijna overal milieuvriendelijker
De studie van Cohen (2023) onderzocht klimaat en 17 andere milieueffecten. Daaruit blijkt dat de herbruikbare OK-muts in bijna alle categorieën milieuvriendelijker is dan wegwerpmutsen. Alleen in twee gevallen scoort de herbruikbare muts iets slechter:
• Schaarste fossiele grondstoffen: De herbruikbare OK-muts scoort hier slechter dan de wegwerpviscose muts. De studie legt niet precies uit waarom, maar waarschijnlijk komt het omdat viscose gemaakt wordt van planten (hout of bamboe) en daardoor minder fossiele grondstoffen nodig heeft dan polyester, het plastic van de herbruikbare muts.
• Schaarste minerale grondstoffen: De herbruikbare OK-muts scoort hier slechter dan de wegwerppolypropyleen (PP) muts. Ook hier geeft de studie geen duidelijke verklaring. Waarschijnlijk komt het door het metaal in de chip van de herbruikbare muts en het materiaal van de machines die nodig zijn om de muts te wassen.
Voor de andere 16 van de 17 milieu-indicatoren scoort de herbruikbare OK-muts beter dan OK-wegwerpmutsen.
Nederlandse situatie
Voor deze pagina hebben we vooral de studie van Cohen (2023) gebruikt. Deze studie is uitgevoerd in de Amsterdam UMC en geeft daardoor een goed beeld van de milieu-impact van OK-mutsen in Nederlandse ziekenhuizen.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Stap waar mogelijk over op herbruikbare OK-mutsen in plaats van wegwerp; LCA‑onderzoek laat zien dat herbruikbare mutsen aanzienlijk minder CO₂-uitstoot en afval veroorzaken (tot ca. 50% minder CO₂ en ruim 90% minder afval in praktijkcases). Communiceer naar OK medewerkers wat de milieuwinst is; ziekenhuizen die dit delen, zien vaak meer draagvlak voor herbruikbare mutsen.
Ga na bij de infectiepreventie of er ook persoonlijke OK-mutsen gebruikt mogen worden of ze alleen vanuit de OK worden gefaciliteerd.
Door verschillende soorten OK-mutsen aan te bieden, accepteren medewerkers de OK-mutsen makkelijker en dragen ze deze sneller. Je kunt ook testperiodes doen om te ontdekken welke mutsen het meest worden gedragen.
Zorg dat iedere medewerker één schone muts per dienst gebruikt en voorkom onnodig wisselen “voor de zekerheid”, want extra wissels vergroten was- of afvalvolume zonder infectiepreventievoordeel. Monitor gebruikscijfers (aantal mutsen per ingreep of per FTE) en geef feedback aan teams.
Op basis van gesprekken en ervaringen blijkt dat het gebruik van wasbare mutsen ongeveer 10% lager ligt dan van wegwerp mutsen. Dit heeft er mogelijk mee te maken dat gebruikers gemakkelijker een nieuwe wegwerp muts pakken (bijvoorbeeld als een muts op de grond valt) dan dat ze dat doen bij een herbruikbare muts. Dit verschil van 10% kan in de praktijk nog hoger zijn.
FIT-initiatief
Duurzaam gebruik
Gebruik je in je dagelijkse werkzaamheden OK mutsen? Ontdek hoe jij duurzaam om kan gaan met zowel herbruikbare als wegwerp OK mutsen.
