Wegwerp OK mutsen
Duurzame keuze voor wegwerpvariant
-
Relevante LCA-studie
Laatste update op 13 februari 2026
Een OK-muts houdt haren, huidschilfers en bacteriën uit het operatiegebied en beschermt het personeel tegen besmetting.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Zo koop je wegwerp OK mutsen duurzaam in
Gerecycled plastic
Vraag uit hoeveel procent gerecycled plastic in de OK-muts zit. Meer gerecycled plastic betekent minder impact op het klimaat.
Vraag daarnaast aan de leverancier of het gerecyclede plastic echt uit afval komt dat anders was weggegooid. Of is het restmateriaal van fabrieken dat toch al opnieuw zou worden gebruikt? Alleen als het echt om een afvalstroom gaat, helpt het het milieu.
Biobased plastics
Soms is de milieubelasting van plastics gemaakt van biomassa (biobased plastics) lager dan die van plastics gemaakt van olie (fossiele plastics). Maar dat is niet altijd zo. Daarom is het belangrijk om extra informatie te vragen als een product biobased plastics bevat.
Je kunt hiervoor het toetsingskader uit het Actieplan Biobased Kunststoffen (hoofdstuk 4) gebruiken.
• Alleen biomassabronnen die voldoen aan dezelfde regels als bio-energie volgens RED2 mogen worden gebruikt.
• Met een levenscyclusanalyse (LCA) wordt gekeken wat de milieubelasting is van biobased plastics in vergelijking met de fossiele plastics die ze vervangen.
Een alternatieve certificering is ISCC.
Let goed op: producten van biobased plastic horen niet bij het plastic dat gerecycled wordt. Ze verminderen de kwaliteit van gerecycled plastic.
Polypropyleen of viscose?
Viscose is gemaakt van plantaardig materiaal (biobased). Viscose wordt wel chemisch bewerkt, dus het is niet volledig natuurlijk. Voor de keuze tussen polypropyleen en viscose gelden de aanbevelingen hierboven. Ook zijn er milieukeurmerken voor viscose, zoals FSC.
Onze verwachting is dat de klimaatimpact van de viscose OK-muts in realiteit iets lager uitpakt, omdat in de studie van Cohen et al. (2023) een hogere CO2 uitstoot toegekend is aan de afvalverwerking dan van een grotendeels plantaardig materiaal (viscose) verwacht wordt.
Vraag producenten welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Vraag ook of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Kies voor transport over zee waar mogelijk wanneer de OK-mutsen van ver komen. De onderzochte viscose mutsen legden een grote afstand af per vrachtwagen (2420 km vanuit Marokko), terwijl de PP-mutsen voornamelijk via zeevracht uit China kwamen. Al was de afstand over zee langer, nog was de klimaatimpact lager doordat zeevracht minder emissies heeft dan transport per vrachtwagen. Het kiezen van leveranciers met kortere of efficiëntere transportroutes kan de impact van wegwerpmutsen verlagen.
De polypropyleen mutsen zitten extra in plastic verpakt, terwijl de viscose mutsen alleen in karton zitten. Daardoor is de klimaatimpact van de verpakking van polypropyleen mutsen ongeveer 20% hoger. Kies, als het kan, mutsen met zo weinig mogelijk verpakkingsmateriaal.
Vergelijking tussen wegwerp OK mutsen
Wil je wegwerp OK mutsen inkopen? Bekijk hieronder wat de belangrijkste impact is van wegwerp OK mutsen. De grafiek laat de resultaten zien van één of meer onderzoeken. Zijn er meerdere onderzoeken? Dan kun je boven de grafiek kiezen tussen verschillende tabbladen om alle resultaten te bekijken. Let op: elk onderzoek rekent op een andere manier. Daarom kun je de resultaten van verschillende studies niet direct met elkaar vergelijken. Soms worden in één onderzoek meerdere soorten wegwerp OK mutsen vergeleken. Dan zie je meerdere staafdiagrammen in de grafiek. Die kun je wél met elkaar vergelijken, omdat ze uit hetzelfde onderzoek komen. Onder de grafiek staan algemene conclusies. Die zijn gemaakt op basis van alle onderzoeken, door een expert in LCA (levenscyclusanalyse). Wil je meer uitleg? Kijk dan bij de toelichting van de LCA-expert
Cohen et al. (2023): Environmental Impact Assessment of Reusable and Disposable Surgical Head Covers
Viscose OK-muts 'Annie'
- Gewicht:
- 3.58 gram
- Materiaal:
- Viscose
- Materiaal:
- Viscose
Polypropyleen OK-muts 'Kosak'
- Gewicht:
- 3.67 gram
- Materiaal:
- Polypropyleen
- Materiaal:
- Polypropyleen
Wat zorgt voor de grootste Klimaatimpact?
Productie & materialen
66-67% van de klimaatemissies komt door materialen en productie.
Materialen
De OK-muts van polypropyleen is gemaakt van 3,67 gram non-woven polypropyleen. Dit is plastic gemaakt van aardolie, een fossiele grondstof. De OK-muts van viscose bestaat uit 3,58 gram viscosevezels. Viscose wordt gemaakt van houtpulp (cellulose), wat een hernieuwbare grondstof is. Toch kost de productie van viscose veel energie en zorgt deze voor een relatief hoge uitstoot van broeikasgassen.
Energie tijdens productie
Er is weinig informatie over het energiegebruik in de studie van Cohen et al (2023). Wel is de locatie van productie bekend. De viscose OK-muts wordt gemaakt in Marokko en de polypropyleen OK-muts in China. In beide landen wordt veel fossiele energie gebruikt.
Verpakkingen
8-11% van de klimaatemissies komt door verpakkingen.
Beide OK-mutsen worden verpakt in twee lagen golfkarton. Dit is ongeveer 2,35 tot 2,47 gram karton per OK-muts. De polypropyleen OK-muts heeft daarnaast nog een extra plastic verpakking van LDPE. Dit zorgt voor extra klimaatuitstoot.
Transport
Ongeveer 8–14% van de klimaatemissies komt door transport. In de studie is het transport meegenomen van de fabriek tot aan het ziekenhuis (Amsterdam UMC).
De viscose OK-muts wordt gemaakt in Marokko. Het grootste deel van het transport gebeurt met vrachtwagens. De afstand is ongeveer 2420 km. Vervoer per vrachtwagen zorgt voor een relatief hoge klimaatimpact. Het transport over zee is klein (ongeveer 60 km) en heeft weinig invloed.
De polypropyleen OK-muts wordt gemaakt in China. Deze muts wordt vooral per schip vervoerd, over een afstand van ongeveer 22.224 km. Transport per schip is per kilometer minder belastend voor het klimaat dan vervoer per vrachtwagen. Het transport over land in China en Nederland is beperkt.
Afvalverwerking: Verbranding
Ongeveer 11–12% van de klimaatemissies komt door afvalverwerking. Beide wegwerpmutsen worden na gebruik verbrand als huishoudelijk afval in Nederland. Bij deze verbranding komen klimaatemissies vrij.
Onze verwachting is dat de klimaatimpact van de afvalfase van de viscose OK-muts in realiteit iets lager uitpakt, omdat in de studie van Cohen et al. (2023) een hogere CO2 uitstoot toegekend is aan de afvalverwerking dan van een grotendeels plantaardig materiaal (viscose) verwacht wordt.
Verdieping
Wil je weten waar je op moet letten bij de overstap van wegwerp naar herbruikbare OK mutsen?
Bekijk tips voor de overstap van wegwerp naar herbruikbare OK mutsenWerk je al met herbruikbare OK mutsen of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare OK mutsenBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Deze studie is in 2023 gepubliceerd en past bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen. Het artikel is erg kort, waardoor niet alle aannames te controleren zijn. De resultaten komen overeen met de studies van Donahue et al. (2024) en Agarwal et al. (2023). Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare OK-mutsen minder klimaatimpact hebben dan wegwerp-OK-mutsen.
- Referentie
- https://doi.org/10.1001/jamasurg.2023.3863
- Naam studie
- Environmental Impact Assessment of Reusable and Disposable Surgical Head Covers
- Naam auteurs
- Eva S. Cohen, MD; Sarah Djufri, MD; Selma Bons, MD; Mike R. Knoppert, BsC; Wouter J. K. Hehenkamp, MD, PhD; Lisanne H. J. A. Kouwenberg, MD; Nicolaas H. Sperna Weiland, MD, PhD
- Opdrachtgever
- The study was performed at and utilized procurement data from Amsterdam University Medical Centres (AUMC)
- Locatie van de studie
- Amsterdam, The Netherlands
- Publicatiedatum
- 2023
- Gepubliceerd in
- JAMA Surgery
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1001/jamasurg.2023.3863
- Normen/standaarden
- ISO 14040/44
- Methode
- ReCiPe 2016 v1.1
- Database
- Ecoinvent 3.6
- Software
- SimaPro 9.1.0.7
Deze studie is gedaan in de Verenigde Staten. Daardoor wijken sommige onderdelen af van de Nederlandse situatie. Het is een vergelijking tussen wegwerp OK-mutsen en katoenen herbruikbare OK-mutsen. Deze studie is niet publiekelijk beschikbaar, daarom is alleen de samenvatting (abstract) gebruikt om de resultaten te vergelijken met de Nederlandse studie van Cohen et al. (2023). Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare OK-mutsen minder klimaatimpact hebben dan wegwerp-OK-mutsen.
- Referentie
- https://doi.org/10.1016/j.jss.2024.04.007
- Naam studie
- A Life Cycle Assessment of Reusable and Disposable Surgical Caps
- Naam auteurs
- Laura M. Donahue; Hayley J. Petit; Cassandra L. Thiel; Gwyneth A. Sullivan; Brian C. Gulack; Ami N. Shah
- Opdrachtgever
- Not specified
- Locatie van de studie
- United States
- Publicatiedatum
- 2024
- Gepubliceerd in
- Journal of Surgical Research
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1016/j.jss.2024.04.007
- Normen/standaarden
- ISO 14044
- Methode
- Process-based LCA
- Database
- Not specified
- Software
- Not specified
Deze studie is gedaan in de Verenigde Staten. Daardoor wijken sommige onderdelen af van de Nederlandse situatie. Deze studie is niet publiekelijk beschikbaar, daarom is alleen de samenvatting (abstract) gebruikt om de resultaten te vergelijken met de Nederlandse studie van Cohen et al. (2023). Dit ondersteunt de conclusie dat herbruikbare OK-mutsen minder klimaatimpact hebben dan wegwerp-OK-mutsen.
- Referentie
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37707671/
- Naam studie
- Reusable scrub caps are cost-effective and help reduce the climate footprint of surgery
- Naam auteurs
- Divyansh Agarwal; Tina Bharani; Wynne Armand; John E. Slutzman; J.T. Mullen
- Opdrachtgever
- Not specified
- Locatie van de studie
- United States (Massachusetts General Hospital, Boston)
- Publicatiedatum
- 2023
- Gepubliceerd in
- Langenbeck’s Archives of Surgery
- DOI nummer
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37707671/
- Normen/standaarden
- Not specified
- Methode
- Environmental impact analysis; cost & carbon footprint comparison
- Database
- Not specified
- Software
- Not specified
Merel Segers
LCA-expert
Adviezen gebaseerd op drie studies
De adviezen om duurzamere wegwerp OK-mutsen in te kopen zijn gebaseerd op drie onderzoeken: één uit Nederland, één uit Amerika en één uit Engeland. De belangrijkste conclusies komen overeen voor alle onderzoeken.
Nederlandse situatie
Voor deze pagina is vooral de studie van Cohen et al. (2023) gebruikt. Deze studie is uitgevoerd in het Amsterdam UMC en geeft daarom een goed beeld van de milieu-impact van OK-mutsen in Nederland. De omschrijving van de studie is wel erg kort. Daarom is niet goed te checken of alles goed is meegenomen, bijvoorbeeld rondom productie van de eenmalige mutsen.
Overige studies
Daarnaast waren er twee andere studies over OK-mutsen uit de VS en Engeland. Deze studies zijn niet in Nederland gedaan en passen daarom niet helemaal bij de Nederlandse situatie. Daarnaast zijn de studies niet openbaar beschikbaar. Daarom is alleen de samenvatting (abstract) gebruikt om de resultaten te vergelijken met de Nederlandse studie van Cohen et al. (2023).
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Stap waar mogelijk over op herbruikbare OK-mutsen in plaats van wegwerp; LCA‑onderzoek laat zien dat herbruikbare mutsen aanzienlijk minder CO₂-uitstoot en afval veroorzaken (tot ca. 50% minder CO₂ en ruim 90% minder afval in praktijkcases). Communiceer naar OK medewerkers wat de milieuwinst is; ziekenhuizen die dit delen, zien vaak meer draagvlak voor herbruikbare mutsen.
Ga na bij de infectiepreventie of er ook persoonlijke OK-mutsen gebruikt mogen worden of ze alleen vanuit de OK worden gefaciliteerd.
Door verschillende soorten OK-mutsen aan te bieden, accepteren medewerkers de OK-mutsen makkelijker en dragen ze deze sneller. Je kunt ook testperiodes doen om te ontdekken welke mutsen het meest worden gedragen.
Zorg dat iedere medewerker één schone muts per dienst gebruikt en voorkom onnodig wisselen “voor de zekerheid”, want extra wissels vergroten was- of afvalvolume zonder infectiepreventievoordeel. Monitor gebruikscijfers (aantal mutsen per ingreep of per FTE) en geef feedback aan teams.
Op basis van gesprekken en ervaringen blijkt dat het gebruik van wasbare mutsen ongeveer 10% lager ligt dan van wegwerp mutsen. Dit heeft er mogelijk mee te maken dat gebruikers gemakkelijker een nieuwe wegwerp muts pakken (bijvoorbeeld als een muts op de grond valt) dan dat ze dat doen bij een herbruikbare muts. Dit verschil van 10% kan in de praktijk nog hoger zijn.
FIT-initiatief
Duurzaam werken met wegwerp OK mutsen
Verpakkingsmateriaal leent zich bij uitstek om te recyclen, omdat het schoon blijft. Het wordt namelijk weggegooid zonder in contact te komen met de patient.
Kan recycling niet? Gooi het dan weg als gewoon afval.
Recycling vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd.
Duurzaam gebruik
Toch (nog) niet aan de slag met wegwerp OK mutsen? Ontdek meer over hoe je zo duurzaam mogelijk om kan gaan met wegwerp OK mutsen of de overstap naar herbruikbare OK mutsen.
