Wegwerp schaar
Duurzame keuze voor wegwerp variant
-
Relevante LCA-studie
-
NFU longlist nr. 22
Laatste update op 18 september 2025
Medische scharen zijn instrumenten voor het knippen van diverse materialen in medische omgevingen.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Zo koop je wegwerp scharen duurzaam in
Als een plastic wegwerpschaar geschikt is voor de functie die het in het ziekenhuis moet vervullen, kies dan voor deze optie. Plastic wegwerpscharen zijn namelijk 80% minder schadelijk voor het milieu dan metalen wegwerpscharen (Ibbotson et al., 2013).
Houd er wel rekening mee dat een plastic wegwerpschaar nog altijd tweemaal zo belastend is voor het milieu als een herbruikbare metalen schaar.
Vraag aan leveranciers of ze lichte wegwerpscharen van goede kwaliteit kunnen leveren. Een lichtere schaar is beter voor het milieu, omdat er minder materiaal en energie nodig is om die te maken. Ook zorgt een lichtere schaar voor minder milieuschade tijdens afvalverwerking.
Vraag producenten:
Welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Vraag aan leveranciers of er wegwerp scharen zijn die beter recyclebaar zijn. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat ze uit zo min mogelijk verschillende materialen bestaan. Recycling is alleen mogelijk als de schaar geen specifiek ziekenhuisafval wordt.
Recycling vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd.
Vergelijking tussen wegwerp scharen
Wil je wegwerp scharen inkopen? Bekijk hieronder wat de belangrijkste impact is van wegwerp scharen. De grafiek laat de resultaten zien van één of meer onderzoeken. Zijn er meerdere onderzoeken? Dan kun je boven de grafiek kiezen tussen verschillende tabbladen om alle resultaten te bekijken. Let op: elk onderzoek rekent op een andere manier. Daarom kun je de resultaten van verschillende studies niet direct met elkaar vergelijken. Soms worden in één onderzoek meerdere soorten wegwerp scharen vergeleken. Dan zie je meerdere staafdiagrammen in de grafiek. Die kun je wél met elkaar vergelijken, omdat ze uit hetzelfde onderzoek komen. Onder de grafiek staan algemene conclusies. Die zijn gemaakt op basis van alle onderzoeken, door een expert in LCA (levenscyclusanalyse). Wil je meer uitleg? Kijk dan bij de toelichting van de LCA-expert
Eenmalige of herbruikbare partus- en hechtsets? Milieukundige vergelijking voor het UMC Utrecht – Update 2022
Wegwerp partusset
- Gewicht:
- 205 gram
- Materiaal:
- Chirurgisch staal
- Materiaal:
- Chirurgisch staal
- Onderdelen:
- Eén schaar, drie kochers en een epischaar
Wat zorgt voor de grootste Klimaatimpact?
Productie & materialen
Chirurgisch staal: Chirurgisch staal wordt gemaakt van grondstoffen zoals ijzererts, nikkel, chroom en andere metalen. Het proces om deze materialen te winnen heeft veel energie nodig en heeft invloed op het milieu. Het ijzererts wordt in een hoogoven omgezet in ruwstaal. Daarna wordt dit staal verder bewerkt door er andere metalen, zoals chroom en nikkel, aan toe te voegen om chirurgisch staal te maken.
Metaalbewerking: Het chirurgisch staal wordt bewerkt om scharen en andere instrumenten te maken. Dit kost energie. In de studie wordt de gemiddelde energiemix van Europa gebruikt voor de metaalbewerking. In sommige landen wordt meer hernieuwbare energie gebruikt, waardoor de milieuschade van elektriciteitsverbruik daar kleiner is.
Sterilisatie bij de fabrikant: De instrumenten worden gesteriliseerd bij de fabrikant voordat ze verpakt worden.
Eco-efficiency of disposable and reusable surgical instruments, a scissors case
Wegwerp roestvrij stalen schaar
- Gewicht:
- Onbekend
- Afmeting:
- Onbekend
- Afmeting:
- Onbekend
- Materiaal:
- Roestvrij staal
Wegwerp plastic schaar
- Gewicht:
- Onbekend
- Afmeting:
- Onbekend
- Afmeting:
- Onbekend
- Materiaal:
- Vezelversterkte kunststof
Wat zorgt voor de grootste Milieu-impact?
Productie
Energie metaalbewerking: De productieprocessen zoals smeden, gloeien en plaatwalsen gebruiken veel energie. Daarnaast vindt productie plaats in Pakistan, een land waar nog veel fossiele brandstoffen worden gebruikt om energie te maken.
Materialen
Roestvrij staal: Roestvrij staal wordt gemaakt van grondstoffen zoals ijzererts, nikkel, chroom en andere metalen. Het winnen van deze materialen kost veel energie en heeft invloed op het milieu. Het ijzererts wordt in een hoogoven omgezet in ruwstaal. Dit staal wordt daarna verder bewerkt door het toevoegen van metalen zoals chroom en nikkel, waardoor het roestbestendig wordt en roestvrij staal ontstaat.
Verdieping
Wil je weten waar je op moet letten bij de overstap van wegwerp naar herbruikbare scharen?
Bekijk tips voor de overstap van wegwerp naar herbruikbare scharenWerk je al met herbruikbare scharen of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare scharenBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Nederlandse vergelijking eenmalige en herbruikbare partussets
Deze studie is passend voor de Nederlandse situatie en is recent uitgevoerd door een betrouwbaar milieuadviesbureau. De studie gaat over instrumentensets en niet over één losse schaar. Omdat de sets vooral bestaan uit metalen instrumenten die lijken op een schaar, is de studie toch bruikbaar voor deze productgroep.
De kwaliteit van de studie kan nog beter worden als er een externe controle (review) wordt gedaan.
- Referentie
- https://cedelft.eu/wp-content/uploads/sites/2/2022/12/CE_Delft_220162_Eenmalige_of_herbruikbare_partus-_en_hechtsets_Def.pdf
- Naam studie
- Eenmalige of herbruikbare partus- en hechtsets? Milieukundige vergelijking voor het UMC Utrecht – Update 2022
- Naam auteurs
- Lynn Snijder, Martijn Broeren
- Opdrachtgever
- UMC Utrecht
- Locatie van de studie
- Delft, Netherlands
- Publicatiedatum
- 2022
- Gepubliceerd in
- CE Delft
- Normen/standaarden
- ISO14040/44
- Methode
- ReCiPe 2016-methode (v1.07).
- Database
- Ecoinvent
- Software
- SimaPro 9.4
Duitse vergelijking eenmalige en herbruikbare scharen
Deze studie is gedaan in de Duitsland. Dit is niet helemaal passend voor in Nederland maar het is wel vergelijkbaar. Dit is de enige studie die wegwerp plastic scharen bekijkt. Daarnaast is de studie meer dan 10 jaar oud. Er zijn geen recentere studies die ook het effect van plastic scharen meenemen.
- Referentie
- https://doi.org/10.1007/s11367-013-0547-7
- Naam studie
- Eco-efficiency of disposable and reusable surgical instruments, a scissors case
- Naam auteurs
- S. Ibbotson, T. Dettmer, S. Kara, C. Herrmann
- Opdrachtgever
- Not specified
- Locatie van de studie
- Braunschweig and Sydney, Germany
- Publicatiedatum
- 2013
- Gepubliceerd in
- Int J Life Cycle Assess
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1007/s11367-013-0547-7
- Normen/standaarden
- ISO14040
- Methode
- Screening LCA
- Database
- Ecoinvent 2.2, Australian data 2007
- Software
- Not specified
Deze studie is gedaan in de UK. Dat is niet helemaal passend voor in Nederland. Daarnaast gaat het over scharen gebruikt bij laparoscopie. Dit is een specifieke ingreep.
- Referentie
- https://doi.org/10.1007/s00464-021-08728-z
- Naam studie
- Environmental impact and life cycle financial cost of hybrid (reusable/single-use) instruments versus single-use equivalents in laparoscopic cholecystectomy
- Naam auteurs
- Chantelle Rizan, Mahmood F. Bhutta
- Opdrachtgever
- Surgical Innovations Ltd.
- Locatie van de studie
- Not specified
- Publicatiedatum
- 2021
- Gepubliceerd in
- Not specified
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1007/s00464-021-08728-z
- Normen/standaarden
- ISO 14044
- Methode
- ReCiPe v1.1
- Database
- Ecoinvent v3.6, Industry data v.2.0.
- Software
- SimaPro
Deze studie is gedaan in de UK en Duitsland. Dat is niet helemaal passend voor in Nederland. Daarnaast gaat deze studie alleen over het repareren van scharen.
- Referentie
- https://doi.org/10.1007/s11367-022-02064-7
- Naam studie
- Life cycle assessment and life cycle cost of repairing surgical scissors
- Naam auteurs
- Chantelle Rizan, Tom Brophy, Robert Lillywhite, Malcom Reed, Mahmood F. Bhutta
- Opdrachtgever
- Not specified
- Locatie van de studie
- London, UK
- Publicatiedatum
- 2022
- Gepubliceerd in
- The International Journal of Life Cycle Assessment
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1007/s11367-022-02064-7
- Normen/standaarden
- ISO 14040/44
- Methode
- ReCiPe V1.1
- Database
- Ecoinvent v 3.6 European Life Cycle Database
- Software
- SimaPro Version 9.10
Merel Segers
LCA-expert
Adviezen op basis van drie studies
De informatie op deze pagina komt uit drie studies uit Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Deze studies geven samen een goed beeld van de milieubelasting van scharen.
De Nederlandse studie van CE Delft (2022) vergelijkt herbruikbare en eenmalige partus- en hechtsets in het UMC Utrecht. Het gaat over sets in plaats van een enkele schaar, maar de sets bestaan vooral uit metalen 'schaarachtige' instrumenten, waardoor hij toch bruikbaar is voor de productgroep schaar. Er is gewerkt met erkende LCA-methoden, betrouwbare data en een volledige levenscyclusanalyse. De studie is niet extern gereviewd, maar sluit goed aan bij de Nederlandse situatie. Het scenario waarbij metaal uit wegwerpscharen gereycled wordt na verbranding is niet opgenomen op deze pagina, omdat de website op dit moment geen negatieve percentages kan laten zien. Recycling leidt tot een verlaging van de klimaatimpact van 24%.
De Duitse studie van Ibbotson et al. (2013) vergelijkt eenmalige scharen van plastic en metaal met herbruikbare metalen scharen. De data zijn deels verouderd en sommige aannames, zoals het extreem hoge aantal hergebruikcycli, zijn mogelijk niet realistisch. Toch is deze studie nuttig, omdat het de enige is die plastic scharen meeneemt in de vergelijking.
De Britse studie van Rizan & Bhutta (2021) vergelijkt hybride (deels herbruikbare) instrumenten met wegwerp varianten bij een specifieke operatie, namelijk laparoscopie. De studie is minder goed toepasbaar, omdat het om een specifieke ingreep gaat. We gebruiken deze studie daarom alleen als aanvulling.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Om duurzamer om te gaan met het reinigen van instrumenten, is het belangrijk om lege slots in de wasmachine zoveel mogelijk te minimaliseren. Door de machines optimaal te beladen, wordt het aantal wasbeurten verminderd, wat leidt tot een lagere klimaatimpact.
Soms zijn er afspraken dat overbodige producten uit sets gehaald kunnen worden. Meld daarom om welke producten dat gaat. Zo wordt onnodige milieuschade voorkomen.
Duurzaam werken met wegwerp scharen
Vraag of metalen wegwerpinstrumenten apart ingezameld kunnen worden, zodat ze gerecycled kunnen worden.
Als je de keuze hebt voor een metalen of plastic wegwerpschaar, kies dan de plastic schaar. Plastic wegwerpscharen zijn namelijk 80% minder schadelijk voor het milieu dan metalen wegwerpscharen (Ibbotson et al., 2013).
Duurzaam gebruik
Toch (nog) niet aan de slag met wegwerp scharen? Ontdek meer over hoe je zo duurzaam mogelijk om kan gaan met wegwerp scharen of de overstap naar herbruikbare scharen.
