Herbruikbare instrumenten container
Duurzame keuze voor herbruikbaar variant
-
Relevante LCA-studie
-
NFU longlist nr. 11
Laatste update op 18 september 2025
Steriele verpakkingen houden instrumenten schoon en beschermen tegen ziektekiemen.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Zo koop je herbruikbare containers duurzaam in
Kijk op de pagina waar herbruikbare en eenmalige steriele verpakkingen met elkaar worden vergeleken. Daar vind je tips over hoe je het was- en sterilisatieproces kan verduurzamen.
Vraag hoe lang de containers meegaan en hoe vaak ze opnieuw gebruikt kunnen worden. In de studie van Friedericy et al. (2022) zeggen ze dat een container 5000 keer gebruikt kan worden. In de studie van Rizan et al. (2021) is dat 1000 keer. Hoe vaker je een container gebruikt, hoe minder impact het heeft per keer dat je hem gebruikt.
Let hierbij ook op:
Kwaliteit
Reparatiemogelijkheden
Onderhoudsadvies van de leverancier
Vraag producenten:
Welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Vraag uit of er PFAS is gebruikt tijdens productie van de de container. Zoals PTFE, C7 of C6-fluorcarbonfinish, polyfluoralkylacrylaten of PFPE (Perfluoropolyethers). Zo ja, vraag of er containers zijn die geproduceerd zijn zonder PFAS.
Koop containers in met verschillende maten. Zo kan het zorgpersoneel een container kiezen die goed past bij de instrumenten die ze gebruiken. Je kunt vooraf ook uitzoeken welke maten nodig zijn, bijvoorbeeld met een korte vragenlijst.
Vergelijking tussen herbruikbare containers
Wil je herbruikbare containers inkopen? Bekijk hieronder wat de belangrijkste impact is van herbruikbare containers. De grafiek laat de resultaten zien van één of meer onderzoeken. Zijn er meerdere onderzoeken? Dan kun je boven de grafiek kiezen tussen verschillende tabbladen om alle resultaten te bekijken. Let op: elk onderzoek rekent op een andere manier. Daarom kun je de resultaten van verschillende studies niet direct met elkaar vergelijken. Soms worden in één onderzoek meerdere soorten herbruikbare containers vergeleken. Dan zie je meerdere staafdiagrammen in de grafiek. Die kun je wél met elkaar vergelijken, omdat ze uit hetzelfde onderzoek komen. Onder de grafiek staan algemene conclusies. Die zijn gemaakt op basis van alle onderzoeken, door een expert in LCA (levenscyclusanalyse). Wil je meer uitleg? Kijk dan bij de toelichting van de LCA-expert
Friedericy et al. (2022) Reducing the Environmental Impact of Sterilization Packaging for Surgical Instruments in the Operating Room: A Comparative Life Cycle Assessment of Disposable Versus Reusable Systems
Herbruikbare metalen container
- Gewicht:
- 3,41 kg
- Afmeting:
- 59,2 x 27,4 x 12 cm
- Afmeting:
- 59,2 x 27,4 x 12 cm
- Materialen:
- Aluminium (2.63 kg), roestvrij staal (0.49 kg), PTFE (0.24 kg), PDMS (0.05 kg)
- Aantal keer hergebruikt:
- 5000
Wat zorgt voor de grootste Milieu-impact?
Reinigen
Tijdens het gebruik worden de herbruikbare containers schoongemaakt en gesteriliseerd. Dit gebeurt met een Miele PG8930-wasmachine en een stoomsterilisator.
40% Elektriciteit: Voor elke schoonmaakbeurt van een container is ongeveer 0.4 MJ aan elektriciteit nodig. Dit zorgt voor het grootste deel van de eco-costs in deze fase. De eco-costs zijn waarschijnlijk iets te laag ingeschat, omdat er is gerekend met het gemiddelde stroomgebruik van de EU (EU-27) en niet met Nederlandse stroom.
33% Wasmiddel: Per schoonmaakbeurt wordt ongeveer 20 gram wasmiddel gebruikt. Dit is de tweede grootste bron van eco-costs. Het gaat om het middel xHelematic cleaner. De eco-costs komen vooral door invloed op het klimaat, schade aan de gezondheid van mensen en schade aan ecosystemen.
17% Gedeïoniseerd water: Per schoonmaakbeurt wordt ongeveer 23 liter gedeïoniseerd water gebruikt. Dat is veel water, maar de eco-costs van dit type water zijn relatief laag.
11% Ultrapuur water: Per schoonmaakbeurt wordt ongeveer 1 liter ultrapuur water gebruikt. Dat is 23 keer minder dan gedeïoniseerd water, maar ultrapuur water heeft hogere eco-costs. Daardoor blijft de impact toch relatief groot.
Productie & materialen
Aluminium en roestvrij staal: Het grootste deel van de container is gemaakt van aluminium. Een kleiner deel is van roestvrij staal. De productie van metaal veroorzaakt veel milieu-impact. Een voordeel van metalen is dan weer dat ze goed recyclebaar zijn.
PTFE: Deze container heeft een laagje van PTFE om water af te stoten. PTFE is een PFAS-stof. PFAS is schadelijk voor mensen en het milieu. Daarom gebruiken veel landen het steeds minder of verbieden het.
Energie in productie: Aluminium en roestvrij staal worden bewerkt om de container te maken. Dit kost energie. In de studie staat niet precies welke energiebronnen daarvoor zijn gebruikt. Wel is duidelijk dat de productie in Duitsland gebeurde. Duitsland gebruikt relatief schone elektriciteit. Als de productie in een land gebeurt waar elektriciteit meer vervuilt, wordt de milieuschade groter.
Verdieping
Wil je weten waar je op moet letten bij de overstap van wegwerp naar herbruikbare containers?
Bekijk tips voor duurzame keuzes voor wegwerp naar herbruikbare containersKan je (nog) niet overstappen van wegwerp soft wraps?
Bekijk tips voor wegwerp soft wrapsBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Europese vergelijking wegwerp sterilisatiepapier met herbruikbare container.
De resultaten van de studie zijn uitgedrukt in ecocosts, ReCiPe en CO₂-uitstoot. Omdat er op meerdere manieren is gekeken, is de kans groot dat belangrijke milieueffecten zijn meegenomen.
Hoewel voor deze studie informatie is verzameld bij het Leids Universitair Medisch Centrum, is voor stroomgebruik en afvalverwerking gekozen voor een gemiddeld Europees scenario. Daardoor past de studie niet precies bij de Nederlandse situatie. De uitstootcijfers voor elektriciteit zijn anders in Europa dan in Nederland.
Ook wordt er in de studie uitgegaan van vuilstort van metalen herbruikbare containers, terwijl dit in Nederland bijna niet voorkomt.
Verder is de studie nauwkeurig uitgevoerd en betrouwbaar.
- Referentie
- https://doi.org/10.3390/su14010430
- Naam studie
- Reducing the Environmental Impact of Sterilization Packaging for Surgical Instruments in the Operating Room: A Comparative Life Cycle Assessment of Disposable Versus Reusable Systems
- Naam auteurs
- Hans J. Friedericy, Cas W. van Egmond, Joost G. Vogtländer, Anne C. van der Eijk, Frank Willem Jansen
- Opdrachtgever
- Niet expliciet vermeld, maar de auteurs zijn geaffilieerd met het Leids Universitair Medisch Centrum en de Technische Universiteit Delft in Nederland. De opmerking van de uitgever geeft aan dat MDPI neutraal blijft met betrekking tot jurisdictieclaims. De sectie Belangenconflicten vermeldt geen belangenconflict. Onderzoek ontving geen externe financiering, werd afgeleid uit het ontbreken van een dergelijke verklaring.
- Locatie van de studie
- Leiden, Nederland
- Publicatiedatum
- 2022
- Gepubliceerd in
- Sustainability
- DOI nummer
- https://doi.org/10.3390/su14010430
- Normen/standaarden
- ISO 14040/44
- Methode
- Diepgaande levenscyclusanalyse (LCA), benchmarking van cradle-to-grave en cradle-to-cradle ("closed loop") oplossingen. Drie indicatorsystemen werden toegepast: carbon footprint, ReCiPe en eco-costs.
- Database
- Ecoinvent V3.6 en Idemat databases werden gebruikt. De Technische Universiteit Delft berekende LCA resultaten in eco-costs voor deze databases. Berekeningen werden gedaan in Simapro versie 9.2.
- Software
- Simapro version 9.2
Engelse studie impact verpakken en steriliseren van herbruikbare chirurgische instrumenten
Er lijkt een fout te zitten in deze studie. Het energieverbruik voor het steriliseren van herbruikbare containers is tien keer hoger dan in de studie van Friedericy et al. Later onderzoek laat zien dat de cijfers van Friedericy et al waarschijnlijk beter kloppen.
Ook is het energieverbruik voor het maken van de containers niet meegenomen. Dat is een nadeel voor de herbruikbare variant.
De studie kijkt niet alleen naar het verpakkingsmateriaal, maar ook naar het verschil tussen verpakken in sets of per stuk. De gegevens komen uit het Verenigd Koninkrijk. Dat lijkt op Nederland, maar is niet helemaal hetzelfde.
- Referentie
- https://doi.org/10.1093/bjs/znab406
- Naam studie
- Minimizing carbon and financial costs of steam sterilization and packaging of reusable surgical instruments
- Naam auteurs
- Chantelle Rizan, Rob Lillywhite, Malcolm Reed, Mahmood F. Bhutta
- Opdrachtgever
- Onderzoek werd uitgevoerd als onderdeel van een PhD (C.R.) ondersteund door subsidies van Health Education England en het Royal College of Surgeons of England [Geen expliciete vermelding in de verstrekte fragmenten van 2022-M~1.PDF, maar waarschijnlijk vermeld in het volledige artikel of gerelateerde dankbetuigingen zoals afgeleid uit algemene academische praktijken]. De auteurs zijn aangesloten bij University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust, Brighton, VK en Brighton and Sussex Medical School, Brighton, VK.
- Locatie van de studie
- Brighton, UK
- Publicatiedatum
- 2021
- Gepubliceerd in
- British Journal of Surgery
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1093/bjs/znab406
- Normen/standaarden
- Greenhouse Gas Accounting Sector Guidance for Pharmaceutical Products and Medical Devices.
- Methode
- Primarily process-based (bottom-up) carbon footprinting with some environmentally extended input–output (top-down) analysis.
- Database
- UK Government GHG Conversion Factors, Inventory of Carbon and Energy database (version 3), Small World Consulting Carbon Factors Dataset, and the authors’ own study of healthcare waste. Ecoinvent v3.6 was also used (as stated in previous conversation history).
- Software
- SimaPro 9.10 (inferred from conversation history where this software was used for another similar LCA study).
Uitgesloten LCA-studies
Deense vergelijking wegwerp sterilisatiepapier met herbruikbare container
Dit is een voorlopige publicatie. Bovenaan staat dat de resultaten nog niet definitief zijn en niet gebruikt mogen worden voor medische praktijk of in de media. Daarom is de studie niet bruikbaar.
Ook is het een consequential LCA, terwijl meestal de attributional methode wordt gebruikt. De uitkomsten van deze twee methodes zijn niet goed met elkaar te vergelijken.
Daarom is deze studie niet opgenomen in de database.
- Referentie
- https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4193318/v1
- Naam studie
- Life Cycle Assessment of Single versus Multiple Use Medical Products: A Case Study of Steam Sterilization Packaging
- Naam auteurs
- Tiffany M Ramos, Ør Eriksen, Ciprian Cimpan, Benyamin Khoshnevisan, Thomas Budde Christensen, Asta Hooge, Kristian Syberg
- Opdrachtgever
- Co-authors from the University of Southern Denmark were supported by the SDU Climate Cluster. Other authors are affiliated with Roskilde University. No competing interests were reported.
- Locatie van de studie
- Denmark
- Publicatiedatum
- 2024
- Gepubliceerd in
- Research Square (preprint)
- DOI nummer
- https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4193318/v1
De studie kijkt niet specifiek naar sterilisatie-inpakpapier. De gegevens hierover komen uit een andere studie. Er zijn betere en meer relevante studies beschikbaar. Daarom nemen we deze studie niet mee.
- Referentie
- https://doi.org/10.1177/17585732251315424
- Naam studie
- Life cycle assessment and optimisation of surgical instrument trays for reverse shoulder arthroplasty
- Naam auteurs
- Isabella C Klarenbeek, Anne C van der Eijk, Esther RC Janssen, Freek Hollman, Paul C Willems, Okke Lambers Heerspink
- Opdrachtgever
- The authors are affiliated with VieCuri Medical Centre (Venlo, The Netherlands), Radboud Institute for Health Sciences, IQ Health, Radboud University Medical Center (Nijmegen, the Netherlands), School of Allied Health, HAN University of Applied Sciences (Nijmegen, the Netherlands), and Delft University of Technology (Delft, The Netherlands). The acknowledgments section (not provided) would typically state funding information, and in this excerpt, no financial support is mentioned.
- Locatie van de studie
- Venlo, Nederland
- Publicatiedatum
- 2025
- Gepubliceerd in
- Shoulder & Elbow
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1177/17585732251315424
Merel Segers
LCA-expert
Adviezen op basis van één betrouwbaar onderzoek
De adviezen om de milieubelasting van wegwerp sterilisatieverpakkingen te verminderen zijn gebaseerd op één recent onderzoek uit Nederland. Er is ook een tweede onderzoek uit het Verenigd Koninkrijk, maar dat nemen we hier niet mee aangezien er een fout lijkt te zitten in de berekeningen.
Het Nederlandse onderzoek is uitgevoerd door onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en de TU Delft. De data is verzameld in het LUMC, maar voor de milieueffecten is uitgegaan van gemiddelde gegevens voor Europa. Hierdoor sluiten sommige resultaten, zoals de uitstoot door elektriciteitsgebruik en afvalverwerking, niet helemaal aan bij de Nederlandse situatie. De onderzoekers gebruikten de Idemat-database van de TU Delft, die iets minder bekend is dan andere LCA-databases zoals ecoinvent. De uitkomsten zijn uitgedrukt in ecocosts, ReCiPe en CO₂-uitstoot, wat zorgt voor een brede beoordeling van de milieueffecten.
Het Britse onderzoek van Rizan et al. (2021) leek eerst aan te tonen dat wegwerpverpakkingen beter zijn voor het milieu dan herbruikbare containers. Maar na controle bleek dat het energiegebruik voor sterilisatie waarschijnlijk tien keer te hoog is ingeschat. Daarnaast is in dat onderzoek de impact van de productie van verpakkingen niet meegenomen, wat nadelig is voor herbruikbare systemen. Hierdoor achten we de resultaten minder betrouwbaar en gebruiken we ze niet op deze pagina.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
In het ziekenhuis is het belangrijk om te kijken wat beter is voor het milieu: ongebruikte instrumenten uit een set opnieuw schoonmaken en steriliseren, of extra verpakkingsmateriaal gebruiken als instrumenten apart worden ingepakt. Rizan et al. (2022) hebben een set van 29 instrumenten onderzocht. Zij zeggen dat in dat geval je losse instrumenten beter apart kunt verpakken als je bij een operatie 10 of minder instrumenten gebruikt.
Een handige en duurzame aanpak is om instrumentensets aan te passen aan wat echt gebruikt wordt. Zet instrumenten die bijna altijd nodig zijn bij elkaar in één set. Instrumenten die maar af en toe gebruikt worden, kunnen beter apart verpakt worden. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat de epischaar in de partusset maar in 20% van de gevallen wordt gebruikt. Door op deze manier te werken, worden minder instrumenten onnodig gesteriliseerd en is er minder verpakkingsmateriaal nodig.
Om duurzamer om te gaan met het reinigen van instrumenten, is het belangrijk om te zorgen dat de wasmachine zo vol mogelijk zit. Probeer lege plekken (slots) te voorkomen. Als de wasmachine goed gevuld is, zijn er minder wasbeurten nodig. Dat bespaart water en energie, en is beter voor het milieu.
Duurzaam werken met herbruikbare containers
Ga voorzichtig om met de containers, zodat ze zo lang mogelijk meegaan. Deel de belangrijkste informatie uit de instructies van de fabrikant, zodat jij en je collega's weten waar jullie op moeten letten.
De herbruikbare containers zijn gemaakt van metaal en daarom zeer goed te recyclen. Als de container stuk gaat, zorg dan dat ze bij het te recyclen metaalafval belanden.
Als er op de CSA verschillende maten containers zijn, kies dan de maat die goed past bij de instrumenten. Gebruik geen grote container als je maar een paar kleine instrumenten hebt. Dat neemt te veel ruimte in en gebruikt extra materiaal en energie bij het steriliseren.
Duurzaam gebruik
Toch (nog) niet aan de slag met herbruikbare containers? Ontdek meer over de overstap naar herbruikbare containers of hoe je zo duurzaam mogelijk om kan gaan met wegwerp containers.
