Wegwerp soft wrap (blue wrap)
Duurzame keuze voor wegwerp variant
-
Relevante LCA-studie
-
NFU longlist nr. 11
Laatste update op 28 augustus 2025
Steriele verpakkingen houden instrumenten schoon en beschermen tegen ziektekiemen.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Zo koop je wegwerp soft wraps duurzaam in
1. Papier in plaats van plastic
Kies liever papier dan plastic. Papier is een biobased materiaal en beter voor het milieu. Het beste is papier met een keurmerk, zoals FSC. Dan weet je dat het papier op een verantwoorde manier is gemaakt.
2. Hybride verpakkingen (papier & plastic)
Sommige verpakkingen bestaan uit papier en plastic samen. Dit noemen we hybride verpakkingen. Vraag altijd na of deze nog te recyclen zijn. Rizan et al. (2021) heeft dit soort verpakkingen onderzocht. Friedericy et al. (2022) keek juist naar een verpakking van alleen plastic.
3. Gereycled plastic
Vraag aan de leverancier of er gerecycled plastic is gebruikt in het soft wrap. Hoe meer gerecycled plastic, hoe beter dat is voor het milieu.
Vraag daarnaast aan de leverancier of het gerecyclede plastic echt uit afval komt dat anders was weggegooid. Of is het restmateriaal van fabrieken dat toch al opnieuw zou worden gebruikt? Alleen als het echt om een afvalstroom gaat, helpt het het milieu.
4. Biobased plastic
Soms is de milieubelasting van plastics gemaakt van biomassa (biobased plastics) lager dan die van plastics gemaakt van olie (fossiele plastics). Maar dat is niet altijd zo. Daarom is het belangrijk om extra informatie te vragen als een product biobased plastics bevat.
Je kunt hiervoor het toetsingskader uit het Actieplan Biobased Kunststoffen (hoofdstuk 4) gebruiken.
• Alleen biomassabronnen die voldoen aan dezelfde regels als bio-energie volgens RED2 mogen worden gebruikt.
• Met een levenscyclusanalyse (LCA) wordt gekeken wat de milieubelasting is van biobased plastics in vergelijking met de fossiele plastics die ze vervangen.
Een alternatieve certificering is ISCC.
Let goed op: producten van biobased plastic horen niet bij het plastic dat gerecycled wordt. Ze verminderen de kwaliteit van gerecycled plastic.
Vraag aan leveranciers of er steriel verpakkingsmateriaal is dat beter te recyclen is. Denk aan één soort materiaal gebruiken in plaats van verschillende materialen bij elkaar, materialen die makkelijk te scheiden zijn en gebruik van materialen die goed te recyclen zijn, zoals papier.
Steriel verpakkingsmateriaal leent zich bij uitstek om te recyclen, omdat het schoon blijft. Het wordt namelijk weggegooid zonder in contact te komen met de patient.
Let op: Recycling vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd.
Vraag producenten welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Vraag ook of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Vergelijking tussen wegwerp soft wraps
Wil je wegwerp soft wraps inkopen? Bekijk hieronder wat de belangrijkste impact is van wegwerp soft wraps. De grafiek laat de resultaten zien van één of meer onderzoeken. Zijn er meerdere onderzoeken? Dan kun je boven de grafiek kiezen tussen verschillende tabbladen om alle resultaten te bekijken. Let op: elk onderzoek rekent op een andere manier. Daarom kun je de resultaten van verschillende studies niet direct met elkaar vergelijken. Soms worden in één onderzoek meerdere soorten wegwerp soft wraps vergeleken. Dan zie je meerdere staafdiagrammen in de grafiek. Die kun je wél met elkaar vergelijken, omdat ze uit hetzelfde onderzoek komen. Onder de grafiek staan algemene conclusies. Die zijn gemaakt op basis van alle onderzoeken, door een expert in LCA (levenscyclusanalyse). Wil je meer uitleg? Kijk dan bij de toelichting van de LCA-expert
Reducing the Environmental Impact of Sterilization Packaging for Surgical Instruments in the Operating Room: A Comparative Life Cycle Assessment of Disposable Versus Reusable Systems
Blue wrap
- Gewicht:
- 91.4 gram
- Materiaal:
- Plastic: Meerlaags non-woven polypropyleen
- Materiaal:
- Plastic: Meerlaags non-woven polypropyleen
- Afmetingen:
- 101x101 cm
Wat zorgt voor de grootste Klimaatimpact?
Productie
82% Polypropyleen: Bij het maken van polypropyleen (een soort plastic) ontstaat milieuschade. Dit komt vooral doordat er aardolie nodig is, er veel energie wordt gebruikt, en er stoffen vrijkomen die slecht zijn voor het milieu.
10% Productieproces: De productie gebeurde in de VS en kost veel energie. In landen met schone stroom, zoals West-Europa, is dat beter voor het klimaat. In landen met veel kolenstroom is de impact groter. De VS zit daar tussenin.
8% Pigmenten: Voor het maken van kleurstoffen (pigmenten) zijn ook grondstoffen en energie nodig. Dit zorgt ook voor milieubelasting.
Afvalverwerking
Verbranding: Na gebruik wordt het sterilisatie inpakpapier weggegooid en verbrand. Dit zorgt voor uitstoot van klimaatgassen. Er wordt wel wat warmte en energie teruggewonnen, maar de schade voor het klimaat is groter dan de voordelen.
Als sterilisatie inpakpapier wordt gerecycled in plaats van verbrand, verkleint dat de milieu-impact.
Minimizing carbon and financial costs of steam sterilization and packaging of reusable surgical instruments
Steriele verpakking los instrument
- Gewicht:
- 18.5 gram
- Materiaal:
- Polyethyleen plastic en papier
- Materiaal:
- Polyethyleen plastic en papier
Wat zorgt voor de grootste Klimaatimpact?
Materialen
Plastic: Ongeveer de helft van het verpakkingsmateriaal is van plastic. Bij het maken van plastic ontstaat milieuschade. Dit komt vooral doordat er aardolie nodig is, er veel energie wordt gebruikt, en er stoffen vrijkomen die slecht zijn voor het milieu, zoals CO₂.
Papier: De andere helft bestaat uit papier. Hierdoor ontstaan ook milieukosten, maar deze zijn lager dan voor plastic. Dit geldt helemaal als het papier een gecertificeerde duurzame oorsprong heeft, zoals FSC.
Afvalverwerking
Verbranding: Na gebruik wordt het sterilisatie inpakpapier weggegooid en verbrand. Dit zorgt voor uitstoot van klimaatgassen. Er wordt wel wat warmte en energie teruggewonnen, maar de schade voor het klimaat is groter dan de voordelen.
Als sterilatie inpakpapier wordt gerecycled in plaats van verbrand, verkleint dat de milieu-impact.
Verdieping
Wil je weten waar je op moet letten bij de overstap van wegwerp naar herbruikbare containers?
Bekijk tips voor de overstap van wegwerp naar herbruikbare containersWerk je al met herbruikbare containers of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare containersBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Europese vergelijking wegwerp sterilisatiepapier met herbruikbare container.
De resultaten van de studie zijn uitgedrukt in ecocosts, ReCiPe en CO₂-uitstoot. Omdat er op meerdere manieren is gekeken, is de kans groot dat belangrijke milieueffecten zijn meegenomen.
Hoewel voor deze studie informatie is verzameld bij het Leids Universitair Medisch Centrum, is voor stroomgebruik en afvalverwerking gekozen voor een gemiddeld Europees scenario. Daardoor past de studie niet precies bij de Nederlandse situatie. De uitstootcijfers voor elektriciteit zijn anders in Europa dan in Nederland.
Ook wordt er in de studie uitgegaan van vuilstort van metalen herbruikbare containers, terwijl dit in Nederland bijna niet voorkomt.
Verder is de studie nauwkeurig uitgevoerd en betrouwbaar.
- Referentie
- https://doi.org/10.3390/su14010430
- Naam studie
- Reducing the Environmental Impact of Sterilization Packaging for Surgical Instruments in the Operating Room: A Comparative Life Cycle Assessment of Disposable Versus Reusable Systems
- Naam auteurs
- Hans J. Friedericy, Cas W. van Egmond, Joost G. Vogtländer, Anne C. van der Eijk, Frank Willem Jansen
- Opdrachtgever
- Niet expliciet vermeld, maar de auteurs zijn geaffilieerd met het Leids Universitair Medisch Centrum en de Technische Universiteit Delft in Nederland. De opmerking van de uitgever geeft aan dat MDPI neutraal blijft met betrekking tot jurisdictieclaims. De sectie Belangenconflicten vermeldt geen belangenconflict. Onderzoek ontving geen externe financiering, werd afgeleid uit het ontbreken van een dergelijke verklaring.
- Locatie van de studie
- Leiden, Nederland
- Publicatiedatum
- 2022
- Gepubliceerd in
- Sustainability
- DOI nummer
- https://doi.org/10.3390/su14010430
- Normen/standaarden
- ISO 14040/44
- Methode
- Diepgaande levenscyclusanalyse (LCA), benchmarking van cradle-to-grave en cradle-to-cradle ("closed loop") oplossingen. Drie indicatorsystemen werden toegepast: carbon footprint, ReCiPe en eco-costs.
- Database
- Ecoinvent V3.6 en Idemat databases werden gebruikt. De Technische Universiteit Delft berekende LCA resultaten in eco-costs voor deze databases. Berekeningen werden gedaan in Simapro versie 9.2.
- Software
- Simapro version 9.2
Engelse studie impact verpakken en steriliseren van herbruikbare chirurgische instrumenten
Er lijkt een fout te zitten in deze studie. Het energieverbruik voor het steriliseren van herbruikbare containers is tien keer hoger dan in de studie van Friedericy et al. Later onderzoek laat zien dat de cijfers van Friedericy et al waarschijnlijk beter kloppen.
Ook is het energieverbruik voor het maken van de containers niet meegenomen. Dat is een nadeel voor de herbruikbare variant.
De studie kijkt niet alleen naar het verpakkingsmateriaal, maar ook naar het verschil tussen verpakken in sets of per stuk. De gegevens komen uit het Verenigd Koninkrijk. Dat lijkt op Nederland, maar is niet helemaal hetzelfde.
- Referentie
- https://doi.org/10.1093/bjs/znab406
- Naam studie
- Minimizing carbon and financial costs of steam sterilization and packaging of reusable surgical instruments
- Naam auteurs
- Chantelle Rizan, Rob Lillywhite, Malcolm Reed, Mahmood F. Bhutta
- Opdrachtgever
- Onderzoek werd uitgevoerd als onderdeel van een PhD (C.R.) ondersteund door subsidies van Health Education England en het Royal College of Surgeons of England [Geen expliciete vermelding in de verstrekte fragmenten van 2022-M~1.PDF, maar waarschijnlijk vermeld in het volledige artikel of gerelateerde dankbetuigingen zoals afgeleid uit algemene academische praktijken]. De auteurs zijn aangesloten bij University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust, Brighton, VK en Brighton and Sussex Medical School, Brighton, VK.
- Locatie van de studie
- Brighton, UK
- Publicatiedatum
- 2021
- Gepubliceerd in
- British Journal of Surgery
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1093/bjs/znab406
- Normen/standaarden
- Greenhouse Gas Accounting Sector Guidance for Pharmaceutical Products and Medical Devices.
- Methode
- Primarily process-based (bottom-up) carbon footprinting with some environmentally extended input–output (top-down) analysis.
- Database
- UK Government GHG Conversion Factors, Inventory of Carbon and Energy database (version 3), Small World Consulting Carbon Factors Dataset, and the authors’ own study of healthcare waste. Ecoinvent v3.6 was also used (as stated in previous conversation history).
- Software
- SimaPro 9.10 (inferred from conversation history where this software was used for another similar LCA study).
Uitgesloten LCA-studies
Deense vergelijking wegwerp sterilisatiepapier met herbruikbare container
Dit is een voorlopige publicatie. Bovenaan staat dat de resultaten nog niet definitief zijn en niet gebruikt mogen worden voor medische praktijk of in de media. Daarom is de studie niet bruikbaar.
Ook is het een consequential LCA, terwijl meestal de attributional methode wordt gebruikt. De uitkomsten van deze twee methodes zijn niet goed met elkaar te vergelijken.
Daarom is deze studie niet opgenomen in de database.
- Referentie
- https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4193318/v1
- Naam studie
- Life Cycle Assessment of Single versus Multiple Use Medical Products: A Case Study of Steam Sterilization Packaging
- Naam auteurs
- Tiffany M Ramos, Ør Eriksen, Ciprian Cimpan, Benyamin Khoshnevisan, Thomas Budde Christensen, Asta Hooge, Kristian Syberg
- Opdrachtgever
- Co-authors from the University of Southern Denmark were supported by the SDU Climate Cluster. Other authors are affiliated with Roskilde University. No competing interests were reported.
- Locatie van de studie
- Denmark
- Publicatiedatum
- 2024
- Gepubliceerd in
- Research Square (preprint)
- DOI nummer
- https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4193318/v1
De studie kijkt niet specifiek naar sterilisatie-inpakpapier. De gegevens hierover komen uit een andere studie. Er zijn betere en meer relevante studies beschikbaar. Daarom nemen we deze studie niet mee.
- Referentie
- https://doi.org/10.1177/17585732251315424
- Naam studie
- Life cycle assessment and optimisation of surgical instrument trays for reverse shoulder arthroplasty
- Naam auteurs
- Isabella C Klarenbeek, Anne C van der Eijk, Esther RC Janssen, Freek Hollman, Paul C Willems, Okke Lambers Heerspink
- Opdrachtgever
- The authors are affiliated with VieCuri Medical Centre (Venlo, The Netherlands), Radboud Institute for Health Sciences, IQ Health, Radboud University Medical Center (Nijmegen, the Netherlands), School of Allied Health, HAN University of Applied Sciences (Nijmegen, the Netherlands), and Delft University of Technology (Delft, The Netherlands). The acknowledgments section (not provided) would typically state funding information, and in this excerpt, no financial support is mentioned.
- Locatie van de studie
- Venlo, Nederland
- Publicatiedatum
- 2025
- Gepubliceerd in
- Shoulder & Elbow
- DOI nummer
- https://doi.org/10.1177/17585732251315424
Merel Segers
LCA-expert
Adviezen op basis van twee studies
De adviezen om de milieubelasting van wegwerp sterilisatieverpakkingen te verminderen, komen uit twee onderzoeken: één uit Nederland en één uit het Verenigd Koninkrijk. Samen geven ze een goed beeld van de milieueffecten en hoe deze te verkleinen.
Het Nederlandse onderzoek is gedaan door onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en de TU Delft. Hoewel de data is verzameld bij het LUMC, is voor de milieu-impact gebruikgemaakt van gemiddelde gegevens voor heel Europa. Daardoor sluiten sommige resultaten, zoals emissies van stroomgebruik en afvalverwerking, niet helemaal aan bij Nederland. Voor de berekeningen is de Idemat-database van TU Delft gebruikt, die minder bekend is dan andere databases zoals ecoinvent. De resultaten zijn gemeten in ecocosts, ReCiPe en CO2-uitstoot, wat zorgt voor een brede milieubeoordeling.
Het Britse onderzoek (Rizan et al., 2021) kijkt vooral naar hoe het sterilisatieproces zelf beter en zuiniger kan. Dit onderzoek richt zich minder op verpakkingen. Er lijkt een fout te zitten in het onderzoek, waardoor het lijkt alsof wegwerpverpakkingen beter zijn voor het milieu dan herbruikbare containers. Maar omdat de fout geen invloed heeft op de resultaten over alleen de wegwerpverpakkingen, kunnen we die gegevens wél gebruiken op deze pagina.
De studie is gebaseerd op de situatie in het Verenigd Koninkrijk, die lijkt op maar niet precies hetzelfde is als Nederland. Er zijn verschillende minder officiële databases gebruikt, en er is geen officiële LCA-methode toegepast. Ook kijkt het onderzoek alleen naar CO2-uitstoot, waardoor andere milieueffecten minder aandacht krijgen.
Beide onderzoeken zijn recent en gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften, dus ze zijn door andere wetenschappers beoordeeld. Dit is geen volledige critical review zoals bij LCA’s, maar het verhoogt wel de kwaliteit.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
In het ziekenhuis is het belangrijk om te kijken wat beter is voor het milieu: ongebruikte instrumenten uit een set opnieuw schoonmaken en steriliseren, of extra verpakkingsmateriaal gebruiken als instrumenten apart worden ingepakt. Rizan et al. (2022) hebben een set van 29 instrumenten onderzocht. Zij zeggen dat in dat geval je losse instrumenten beter apart kunt verpakken als je bij een operatie 10 of minder instrumenten gebruikt.
Een handige en duurzame aanpak is om instrumentensets aan te passen aan wat echt gebruikt wordt. Zet instrumenten die bijna altijd nodig zijn bij elkaar in één set. Instrumenten die maar af en toe gebruikt worden, kunnen beter apart verpakt worden. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat de epischaar in de partusset maar in 20% van de gevallen wordt gebruikt. Door op deze manier te werken, worden minder instrumenten onnodig gesteriliseerd en is er minder verpakkingsmateriaal nodig.
Om duurzamer om te gaan met het reinigen van instrumenten, is het belangrijk om te zorgen dat de wasmachine zo vol mogelijk zit. Probeer lege plekken (slots) te voorkomen. Als de wasmachine goed gevuld is, zijn er minder wasbeurten nodig. Dat bespaart water en energie, en is beter voor het milieu.
Duurzaam werken met wegwerp soft wraps
Gebruik niet te veel sterilisatiepapier. Uit onderzoek van Bijleveld en Uijttewaal (2022) blijkt dat bij de ene manier van inpakken drie keer zoveel papier werd gebruikt als bij de andere. En dat terwijl er precies hetzelfde werd ingepakt: een herbruikbare OK-jas. Denk daarom goed na over hoeveel papier je echt nodig hebt.
Dit geldt ook voor het inpakken van losse instrumenten. Uit onderzoek van Rizan et al. (2021) blijkt dat losse instrumenten soms dubbel worden ingepakt. Er worden dan steriele verpakkingen gebruikt voor één instrument. Als je maar één verpakking gebruikt, bespaar je meer dan de helft aan CO₂-uitstoot, kosten en afval.
Steriel verpakkingsmateriaal leent zich heel goed om te recyclen, omdat het schoon blijft. Het wordt namelijk weggegooid zonder in contact te komen met de patient.
Probeer aan te sluiten bij bestaande recyclinginitiatieven. Gebruik je papieren inpakpapier? Gooi het dan in de papierbak. Voor plastic inpakpapier is er soms een PMD-bak of een andere speciale bak voor recycling van plastic.
Let op: Recycling vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd.
Gooi verpakkingen altijd weg als gewoon afval, in plaats van (gevaarlijk) medisch afval. Als verpakkingen bij medisch afval terechtkomen, worden ze op hoge temperatuur verbrand. Dat is slecht voor het milieu.
Duurzaam gebruik
Toch (nog) niet aan de slag met wegwerp soft wraps? Ontdek meer over hoe je zo duurzaam mogelijk om kan gaan met wegwerp soft wraps of de overstap naar herbruikbare soft wraps.
