Steriele afdekdoeken OK
Duurzame keuze: Herbruikbaar versus wegwerp
-
Relevante LCA-studie
-
NFU longlist nr. 9
Laatste update op 26 augustus 2025
Steriele afdekdoeken worden over de patiënt en apparaten gelegd of geplakt om een steriel veld te maken. Zo wordt het operatiegebied beschermd tegen ziektekiemen.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Hoe interpreteer je deze LCA-conclusies?
+ Verschillende studies komen tot dezelfde conclusie
- Een van de studies komt uit Amerika waardoor deze op sommige punten afwijkt van de Nederlandse context
Zo verminder je de mileu-impact van steriele afdekdoeken
Herbruikbare steriele afdekdoeken zijn beter voor het klimaat. Wegwerp afdekmateriaal kan soms worden gerecycled, maar zelfs als dat gebeurt zorgen herbruikbare afdekdoeken meestal voor minder schade aan het klimaat.
Zie de pagina voor herbruikbare afdekdoeken voor (inkoop)tips over het was-, droog- en sterilisatieproces.
De verwachting is dat verplaatsing van productie van wegwerp steriele afdekdoeken van Azië naar Europa geen groot effect zal hebben. Herbruikbaar zal nog steeds beter uit de analyse komen .
Vergelijking tussen wegwerp en herbruikbare steriele afdekdoeken
1000 wegwerpstuks versus 1 herbruikbare (100 keer hergebruikt)
Vervolgstappen
Werk je al met herbruikbare afdekdoeken OK of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare afdekdoeken OKKan je (nog) niet overstappen van wegwerp steriele afdekdoeken?
Bekijk tips voor wegwerp steriele afdekdoekenBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Deze studie is onlangs gedaan door een betrouwbaar milieu-adviesbureau en passend voor in Nederland. De resultaten geven een goede indruk van het verschil in klimaatimpact tussen herbruikbare en eenmalige OK-jassen en afdekmaterialen.
De studie laat niet zien wat de exacte klimaatimpact is van één herbruikbare of eenmalige OK-jas. Dit was ook niet het doel van de studie.
Het is niet duidelijk welke LCA-standaard is gebruikt, maar de studie lijkt betrouwbaar. Dit blijkt ook omdat de resultaten lijken op andere vergelijkbare studies. De studie zou beter worden als er een externe review plaatsvindt.
- Referentie
- https://ce.nl/publicaties/lca-herbruikbare-en-eenmalige-ok-jassen-en-afdekmateriaal/
- Naam studie
- LCA herbruikbare en eenmalige ok-jassen en afdekmateriaal
- Naam auteurs
- M.Bijleveld en M.Uijttewaal
- Opdrachtgever
- Rijkswaterstaat (Water, Verkeer en Leefomgeving)
- Locatie van de studie
- Nederland
- Publicatiedatum
- 2022
- Gepubliceerd in
- CE Delft website
- DOI nummer
- Normen/standaarden
- Nee/onbekend
- Methode
- Niet bekend
- Database
- Ecoinvent v3.8
- Software
- SimaPro (versie 9.3)
Voor alle productiesystemen is gebruikgemaakt van Europese energiedata, omdat er volgens de onderzoekers geen goede gegevens beschikbaar waren voor Azië. Hierdoor wordt de milieu-impact waarschijnlijk te laag ingeschat.
Er is wel een extra test (gevoeligheidsanalyse) gedaan. Daaruit blijkt dat herbruikbare OK-afdekmaterialen nog steeds het minste energie gebruiken.
Omdat er weinig informatie is over hoe water wordt teruggewonnen bij herbruikbare doeken, is het beter om dit niet mee te nemen in de berekening. Er is meer onderzoek nodig om te bepalen welk type afdekmateriaal het minste water verbruikt.
Tot slot gaan de onderzoekers ervan uit dat de afdekmaterialen op een stortplaats terechtkomen. Dit klopt niet met de situatie in Nederland. Hier wordt ziekenhuisafval, zoals handschoenen en afdekmaterialen, eerst verbrand met energieterugwinning. Daarna wordt de rest gestort.
- Referentie
- https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://chaingegroup.eu/wp-content/uploads/2024/05/Surgical-Drape-LCA-Revision-9-24-18-Final.pdf&ved=2ahUKEwjCify5u8eJAxUWxQIHHU2PDWIQFnoECBkQAQ&usg=AOvVaw2CHOipDWCR_7I5iJxVW8fH
- Naam studie
- Life Cycle Assessment of Surgical Drapes and Tapes: Reusable and Disposable
- Naam auteurs
- E. Vozzola, M. Overcash, E. Griffing
- Opdrachtgever
- European Chainge Consortium
- Locatie van de studie
- Verenigde Staten
- Publicatiedatum
- 2018
- Gepubliceerd in
- Environmental Clarity, Inc.
- DOI nummer
- Normen/standaarden
- ISO 14040 en ISO 14044 (2006)
- Methode
- Niet bekend
- Database
- Ecoinvent
- Software
- SimaPro 8.0.3 (2014)
Elise Draijer
LCA-expert
Studies consistent over klimaatwinst hergebruik
De vergelijking van de klimaatimpact van herbruikbare en wegwerp-afdekdoeken geeft waarschijnlijk een goed beeld van de echte situatie. De resultaten van de LCA-studies komen overeen met eerdere onderzoeken naar de impact van wegwerp- en herbruikbar afdekmateriaal en ander ziekenhuistextiel.
Niet compleet beeld, maar waarschijnlijk zelfde conclusie
De LCA-studies geven geen compleet beeld van de milieu-impact, omdat ze alleen naar de klimaatimpact kijken. Het zou beter zijn om ook andere milieueffecten te onderzoeken.
Bijleveld en Uijttewaal (2022) onderzochten niet alleen de gevolgen voor het klimaat, maar ook het gebruik van water en chemicaliën. Ze ontdekten dat deze invloed waarschijnlijk klein is. Dat zou betekenen dat hun conclusie hetzelfde blijft. Maar dit is nog niet helemaal meegenomen in de levenscyclusanalyse (LCA), dus het bewijs is nog niet helemaal zeker.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Gebruik alleen steriele afdekdoeken als de behandeling dit vereist. Let er daarnaast op dat er niet meer steriele afdekdoeken dan nodig worden gebruikt en dat deze voor de juiste toepassing ingezet worden.
Voortijdig weggooien van herbruikbare afdekdoeken kan voorkomen worden door:
Het juiste gebruik op te nemen in zorg protocollen en richtlijnen
De (wegwerp) afdekdoeken alleen beperkt beschikbaar te stellen op plekken waar deze écht nodig zijn. Werknemers zullen zo beter nadenken voordat ze de afdekdoeken pakken.
Gedragscampagne voeren om bewustwording onder werknemers te vergroten
Duidelijk instructies te plaatsen op de plekken waar de afdekdoeken beschikbaar gesteld worden. Leg bijvoorbeeld uit hoeveel en welke variant van de afdekdoeken voor welke toepassing gebruikt moet worden en voor welke toepassingen er duurzame varianten gebruikt kunnen worden.
Kies het juiste formaat afdekdoek. Hoe groter de afdekdoek, hoe hoger de klimaatimpact.
Duurzaam gebruik
Gebruik je in je dagelijkse werkzaamheden steriele afdekdoeken? Ontdek hoe jij duurzaam om kan gaan met zowel herbruikbare als wegwerp steriele afdekdoeken.