Wegwerp steriele afdekdoek OK
Duurzame keuze voor wegwerp variant
-
Relevante LCA-studie
-
NFU longlist nr. 9
Laatste update op 28 augustus 2025
Steriele afdekdoeken worden over de patiënt en apparaten gelegd of geplakt om een steriel veld te maken. Zo wordt het operatiegebied beschermd tegen ziektekiemen.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Zo koop je wegwerp steriele afdekdoeken duurzaam in
De hoeveelheid materiaal die gebruikt is, is bepalend voor de klimaatimpact. Hoe lichter, hoe minder materiaal erin verwerkt is en hoe lager de klimaatimpact.
Vraag producenten:
Welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Om de impact van de verpakking laag te houden is het belangrijk dat de maat van de verpakking is afgestemd op de afmetingen van de steriele afdekdoeken
Er kan klimaatvoordeel gehaald worden door producten aan te schaffen die recyclebaar zijn en deze ook in te zamelen voor recycling. Op het moment is dit nog lastig door de mix aan materialen, maar wellicht is dit op termijn wel mogelijk met mechanische of chemische recycling. De lagere milieu-impact van gerecyclede wegwerp afdekdoeken wegen nog steeds niet op tegen de klimaatimpact van de herbruikbare doeken.
Vergelijking tussen wegwerp steriele afdekdoeken
Wil je wegwerp steriele afdekdoeken inkopen? Bekijk hieronder wat de belangrijkste impact is van wegwerp steriele afdekdoeken. De grafiek laat de resultaten zien van één of meer onderzoeken. Zijn er meerdere onderzoeken? Dan kun je boven de grafiek kiezen tussen verschillende tabbladen om alle resultaten te bekijken. Let op: elk onderzoek rekent op een andere manier. Daarom kun je de resultaten van verschillende studies niet direct met elkaar vergelijken. Soms worden in één onderzoek meerdere soorten wegwerp steriele afdekdoeken vergeleken. Dan zie je meerdere staafdiagrammen in de grafiek. Die kun je wél met elkaar vergelijken, omdat ze uit hetzelfde onderzoek komen. Onder de grafiek staan algemene conclusies. Die zijn gemaakt op basis van alle onderzoeken, door een expert in LCA (levenscyclusanalyse). Wil je meer uitleg? Kijk dan bij de toelichting van de LCA-expert
Bijleveld & Uijttewaal (2022) LCA herbruikbare en eenmalige ok-jassen en afdekmateriaal
Wegwerp afdekdoek
- Gewicht:
- 55-65 gram/m2
- Afmeting:
- 0,7 m2 (eenmalig zelfklevend)
- Afmeting:
- 0,7 m2 (eenmalig zelfklevend)
- Herkomst:
- Tsjechië
- Materiaal:
- 45-55% non-woven-PP 40% PE-film 7% hotmelt lijm Vaste rand
Wat zorgt voor de grootste Klimaatimpact?
Productie
Gebruik van plastic: Wegwerp steriele afdekdoeken OK worden gemaakt van verschillende soorten plastic. Dit plastic komt uit aardolie, die eerst uit de grond gehaald en bewerkt moet worden. Dit zorgt voor schade aan het klimaat. Hoe hoger het percentage gerecycled plastic in steriele afdekdoeken OK, hoe lager de klimaatimpact. Ook bioplastics hebben een lagere klimaatuitstoot, maar kunnen in andere milieucategorieën, zoals landgebruik, een hogere uitstoot hebben.
Energieverbruik bij productie: Voor het maken van de afdekdoeken is aardgas en elektriciteit nodig. In landen met schone elektriciteit, zoals in West-Europa, heeft het gebruik van elektriciteit minder invloed op het klimaat dan in landen waar elektriciteit vooral uit kolen komt, zoals in veel Aziatische landen en Polen.
Hoe lichter een afdekdoek is, hoe minder materialen en energie nodig zijn om hem te maken.
Afvalverwerking
Na gebruik wordt de wegwerp steriele afdekdoek OK weggegooid en verbrand. Dit zorgt voor uitstoot van klimaatgassen. Er wordt wel wat warmte en energie teruggewonnen, maar de schade voor het klimaat is groter dan de voordelen.
Als afdekdoeken worden gerecycled in plaats van verbrand, verkleint dat de impact op het klimaat.
Verdieping
Wil je weten waar je op moet letten bij de overstap van wegwerp naar herbruikbare afdekdoeken OK?
Bekijk tips voor de overstap van wegwerp naar herbruikbare afdekdoeken OKWerk je al met herbruikbare afdekdoeken OK of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare afdekdoeken OKBronnen
Om goede adviezen te geven over milieu-impact, kiezen we alleen onderzoeken die betrouwbaar zijn en die het best passen bij de situatie in Nederlandse ziekenhuizen.
Onder het kopje ‘Relevante LCA-studies’ staan de onderzoeken die aan onze eisen voldoen.
Bij ‘Uitgesloten LCA-studies’ zie je welke onderzoeken we niet gebruiken. Die zijn minder betrouwbaar en/of passen niet voldoende bij de Nederlandse situatie.
De adviezen en grafieken op deze pagina komen uit alle relevante LCA-studies. Zo geven we goed onderbouwde informatie over de milieu-impact van medische producten in Nederlandse ziekenhuizen.
Relevante LCA-studies
Deze studie is onlangs gedaan door een betrouwbaar milieu-adviesbureau en passend voor in Nederland. De resultaten geven een goede indruk van het verschil in klimaatimpact tussen herbruikbare en eenmalige OK-jassen en afdekmaterialen.
De studie laat niet zien wat de exacte klimaatimpact is van één herbruikbare of eenmalige OK-jas. Dit was ook niet het doel van de studie.
Het is niet duidelijk welke LCA-standaard is gebruikt, maar de studie lijkt betrouwbaar. Dit blijkt ook omdat de resultaten lijken op andere vergelijkbare studies. De studie zou beter worden als er een externe review plaatsvindt.
- Referentie
- https://ce.nl/publicaties/lca-herbruikbare-en-eenmalige-ok-jassen-en-afdekmateriaal/
- Naam studie
- LCA herbruikbare en eenmalige ok-jassen en afdekmateriaal
- Naam auteurs
- M.Bijleveld en M.Uijttewaal
- Opdrachtgever
- Rijkswaterstaat (Water, Verkeer en Leefomgeving)
- Locatie van de studie
- Nederland
- Publicatiedatum
- 2022
- Gepubliceerd in
- CE Delft website
- DOI nummer
- Normen/standaarden
- Nee/onbekend
- Methode
- Niet bekend
- Database
- Ecoinvent v3.8
- Software
- SimaPro (versie 9.3)
Voor alle productiesystemen is gebruikgemaakt van Europese energiedata, omdat er volgens de onderzoekers geen goede gegevens beschikbaar waren voor Azië. Hierdoor wordt de milieu-impact waarschijnlijk te laag ingeschat.
Er is wel een extra test (gevoeligheidsanalyse) gedaan. Daaruit blijkt dat herbruikbare OK-afdekmaterialen nog steeds het minste energie gebruiken.
Omdat er weinig informatie is over hoe water wordt teruggewonnen bij herbruikbare doeken, is het beter om dit niet mee te nemen in de berekening. Er is meer onderzoek nodig om te bepalen welk type afdekmateriaal het minste water verbruikt.
Tot slot gaan de onderzoekers ervan uit dat de afdekmaterialen op een stortplaats terechtkomen. Dit klopt niet met de situatie in Nederland. Hier wordt ziekenhuisafval, zoals handschoenen en afdekmaterialen, eerst verbrand met energieterugwinning. Daarna wordt de rest gestort.
- Referentie
- https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://chaingegroup.eu/wp-content/uploads/2024/05/Surgical-Drape-LCA-Revision-9-24-18-Final.pdf&ved=2ahUKEwjCify5u8eJAxUWxQIHHU2PDWIQFnoECBkQAQ&usg=AOvVaw2CHOipDWCR_7I5iJxVW8fH
- Naam studie
- Life Cycle Assessment of Surgical Drapes and Tapes: Reusable and Disposable
- Naam auteurs
- E. Vozzola, M. Overcash, E. Griffing
- Opdrachtgever
- European Chainge Consortium
- Locatie van de studie
- Verenigde Staten
- Publicatiedatum
- 2018
- Gepubliceerd in
- Environmental Clarity, Inc.
- DOI nummer
- Normen/standaarden
- ISO 14040 en ISO 14044 (2006)
- Methode
- Niet bekend
- Database
- Ecoinvent
- Software
- SimaPro 8.0.3 (2014)
Elise Draijer
LCA-expert
Adviezen gebaseerd op een Nederlandse en Amerikaanse studie
De adviezen om duurzamere wegwerp steriele afdekdoeken in te kopen zijn gebaseerd op twee gedegen onderzoeken: één uit Nederland en één uit Amerika. De belangrijkste conclusies komen overeen voor beide onderzoeken.
Het Nederlandse onderzoek (Bijleveld & Uijttewaal, 2022) heeft als groot voordeel dat het specifiek over Nederland gaat. Daarom passen de resultaten het beste bij de Nederlandse situatie. Een nadeel van het onderzoek is dat het niet gecontroleerd is door externe deskundigen, wat bij LCA ook wel een externe review heet.
Het onderzoek uit Amerika (Vozzola et al., 2018) is in opdracht van het European Chainge Consortium uitgevoerd en de conclusie ondersteunt hun doel. Hierdoor is de objectiviteit van de studie in twijfel te trekken. Daarnaast past dit onderzoek minder goed bij Nederland, omdat de omstandigheden anders zijn. Zo wordt in Nederland afval meestal verbrand, terwijl het in Amerika vaak wordt gestort. Verbranding geeft een hogere klimaatimpact voor de steriele afdekdoeken OK.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Gebruik alleen steriele afdekdoeken als de behandeling dit vereist. Let er daarnaast op dat er niet meer steriele afdekdoeken dan nodig worden gebruikt en dat deze voor de juiste toepassing ingezet worden.
Voortijdig weggooien van herbruikbare afdekdoeken kan voorkomen worden door:
Het juiste gebruik op te nemen in zorg protocollen en richtlijnen
De (wegwerp) afdekdoeken alleen beperkt beschikbaar te stellen op plekken waar deze écht nodig zijn. Werknemers zullen zo beter nadenken voordat ze de afdekdoeken pakken.
Gedragscampagne voeren om bewustwording onder werknemers te vergroten
Duidelijk instructies te plaatsen op de plekken waar de afdekdoeken beschikbaar gesteld worden. Leg bijvoorbeeld uit hoeveel en welke variant van de afdekdoeken voor welke toepassing gebruikt moet worden en voor welke toepassingen er duurzame varianten gebruikt kunnen worden.
Kies het juiste formaat afdekdoek. Hoe groter de afdekdoek, hoe hoger de klimaatimpact.
Duurzaam werken met wegwerp steriele afdekdoeken
Vraag of de steriele afdekdoeken in jouw ziekenhuis apart ingezameld kunnen worden, zodat ze gerecycled kunnen worden.
Let op: Recycling van afdekdoeken vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd. Dit betekent bijvoorbeeld het kiezen van een afvalverwerker die de jassen kan recyclen, het inkopen van beter recyclebare afdekdoeken en aanpassingen op de afdeling om het afdekmateriaal apart in te zamelen.
Duurzaam gebruik
Toch (nog) niet aan de slag met wegwerp steriele afdekdoeken? Ontdek meer over hoe je zo duurzaam mogelijk om kan gaan met wegwerp steriele afdekdoeken of de overstap naar herbruikbare steriele afdekdoeken.
