Wegwerp steriele OK jas
Duurzame keuze voor wegwerpvariant
-
Relevante LCA-studie
-
NFU longlist nr. 6
Laatste update op 06 augustus 2025
Steriele OK-jassen beschermen zowel patiënten als zorgverleners in het steriele veld van de operatiekamer tegen ziektekiemen en lichaamsvloeistoffen.
Op deze pagina vind je tips voor duurzaam gebruik en productkeuze. Met de tips die bovenaan de R-ladder staan (Refuse, Reduce) kan je de milieu-impact het meest verlagen. Prioriteer die dus bij het bepalen van je eerstvolgende zet.
Lees hierover meer in de leeswijzer van De Groene Z.Zo koop je wegwerp steriele OK jassen duurzaam in
Koop wegwerp OK-jassen in de maten klein, middel en groot. Zo kan het zorgpersoneel een jas dragen die goed past. Je kunt van tevoren ook onderzoeken welke maten nodig zijn, bijvoorbeeld met een korte vragenlijst.
Vraag aan leveranciers of zij lichtere OK-jassen kunnen leveren die toch van goede kwaliteit zijn. Je kunt dit ook als eis of wens in een aanbesteding zetten.
Vraag aan leveranciers of er wegwerp OK-jassen zijn die beter recyclebaar zijn. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat de jassen uit zo min mogelijk verschillende materialen bestaan.
Recycling van OK-jassen vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd.
Gerecycled plastic
Vraag uit hoeveel procent gerecycled plastic in de OK-jas zit. Meer gerecycled plastic betekent minder impact op het klimaat. Vraag daarnaast aan de leverancier of het gerecyclede plastic echt uit afval komt dat anders was weggegooid. Of is het restmateriaal van fabrieken dat toch al opnieuw zou worden gebruikt? Alleen als het echt om een afvalstroom gaat, helpt het het milieu.
Biobased plastics
Soms is de milieubelasting van plastics gemaakt van biomassa (biobased plastics) lager dan die van plastics gemaakt van olie (fossiele plastics). Maar dat is niet altijd zo. Daarom is het belangrijk om extra informatie te vragen als een product biobased plastics bevat.
Je kunt hiervoor het toetsingskader uit het Actieplan Biobased Kunststoffen (hoofdstuk 4) gebruiken.
• Alleen biomassabronnen die voldoen aan dezelfde regels als bio-energie volgens RED2 mogen worden gebruikt.
• Met een levenscyclusanalyse (LCA) wordt gekeken wat de milieubelasting is van biobased plastics in vergelijking met de fossiele plastics die ze vervangen.
Een alternatieve certificering is ISCC.
Let goed op: producten van biobased plastic horen niet bij het plastic dat gerecycled wordt. Ze verminderen de kwaliteit van gerecycled plastic.
Vraag producenten welk percentage van hun stroom afkomstig is van hernieuwbare bronnen, zoals wind, zon of waterkracht.
Vraag ook of zij brandstoffen zoals aardgas of kolen gebruiken in het productieproces, bijvoorbeeld voor verwarming of machines. Vraag daarbij welk deel van het totale energieverbruik dit is.
Als de producent geen exacte percentages kan geven, vraag dan of ze groene stroom of andere duurzame energie gebruiken.
Als ook dat niet duidelijk is, kun je kiezen voor producenten uit West-Europese landen waar de CO₂-uitstoot van elektriciteit laag is. Dit geldt vooral voor IJsland, Noorwegen, Zweden, Zwitserland en Frankrijk.
Vergelijking tussen wegwerp steriele OK jassen
Bijleveld & Uijttewaal (2022): LCA herbruikbare en eenmalige ok-jassen en afdekmateriaal
Wegwerp OK-jas 1
- Gewicht:
- 156-286 gram
- Land van productie:
- China
- Land van productie:
- China
- Materiaal 1 (80-99%):
- SMMMS polyproplyeen
- Materiaal 2a (1-14%):
- Non-woven-PET
- Materiaal 2b (15-20%):
- PE
Wegwerp OK-jas 2
- Gewicht:
- 104-259 gram
- Land van productie:
- Cambodja
- Land van productie:
- Cambodja
- Materiaal 1 (70-95%):
- SMMMS PP
- Materiaal 2a (5-10%):
- PE (laminaat)
- Materiaal 2b (25-30%):
- PE (laminaat) en overig
Wat zorgt voor de grootste klimaatimpact?
Gebruik van plastic
Wegwerp OK-jassen worden gemaakt van verschillende soorten plastic. Dit plastic komt uit aardolie, die eerst uit de grond gehaald en bewerkt moet worden. Dit zorgt voor schade aan het klimaat. Hoe hoger het percentage gerecycled plastic in OK-jassen, hoe lager de klimaatimpact. Ook bioplastics hebben een lagere klimaatuitstoot, maar kunnen in andere milieucategorieën, zoals landgebruik, een hogere uitstoot hebben.
Energieverbruik bij productie
Voor het maken van de jassen is aardgas en elektriciteit nodig. In landen met schone elektriciteit, zoals in West-Europa, heeft het gebruik van elektriciteit minder invloed op het klimaat dan in landen waar elektriciteit vooral uit kolen komt, zoals in veel Aziatische landen.
Hoe lichter een jas is, hoe minder materialen en energie nodig zijn om hem te maken.
Verbranding:
Na gebruik wordt de wegwerp OK-jas weggegooid en verbrand. Dit zorgt voor uitstoot van klimaatgassen. Er wordt wel wat warmte en energie teruggewonnen, maar de schade voor het klimaat is groter dan de voordelen.
Als wegwerpjassen worden gerecycled in plaats van verbrand, verkleint dat de impact op het klimaat.
Verdieping
Wil je weten waar je op moet letten bij de overstap van wegwerp naar herbruikbare steriele OK jassen?
Bekijk tips voor de overstap van wegwerp naar herbruikbare steriele OK jassenWerk je al met herbruikbare steriele OK jassen of ga je daarop overstappen?
Bekijk tips voor herbruikbare steriele OK jassenBronnen
Relevante LCA-studies
Deze studie is onlangs gedaan door een betrouwbaar milieu-adviesbureau en passend voor in Nederland. De resultaten geven een goede indruk van het verschil in klimaatimpact tussen herbruikbare en eenmalige OK-jassen en afdekmaterialen.
De studie laat niet zien wat de exacte klimaatimpact is van één herbruikbare of eenmalige OK-jas. Dit was ook niet het doel van de studie.
Het is niet duidelijk welke LCA-standaard is gebruikt, maar de studie lijkt betrouwbaar. Dit blijkt ook omdat de resultaten lijken op andere vergelijkbare studies. De studie zou beter worden als er een externe review plaatsvindt.
- Referentie
- https://ce.nl/publicaties/lca-herbruikbare-en-eenmalige-ok-jassen-en-afdekmateriaal/
- Naam studie
- LCA herbruikbare en eenmalige ok-jassen en afdekmateriaal
- Naam auteurs
- Marijn Bijleveld, Meis Uijttewaal
- Opdrachtgever
- Rijkswaterstaat (Water, Verkeer en Leefomgeving)
- Locatie van de studie
- Nederland
- Publicatiedatum
- 2022
- Gepubliceerd in
- DOI nummer
- Normen/standaarden
- Onbekend
- Methode
- IPCC 2021 GWP100
- Database
- Ecoinvent v3.8
- Software
- SimaPro (versie 9.3)
- Waar gepubliceerd
- CE Delft
Deze studie is gedaan in de VS en Canada en past daardoor niet helemaal bij Nederland. Daarom is de Nederlandse studie beter. Zo belanden de eenmalige OK-jassen op een stortplaats, terwijl in Nederland verbranding gewoonlijk is. Deze studie is daarom vooral gebruikt om te controleren of de belangrijkste conclusies overeenkomen met de Nederlandse studie. Dat is het geval.
Onderaan de studie staat dat de auteurs misschien een belang hebben, omdat ze als adviseurs werkten voor organisaties van herbruikbare textiel. Maar hun resultaten lijken te kloppen met andere studies. Daarom lijkt de studie betrouwbaar.
- Referentie
- https://doi.org/10.1002/aorn.12885
- Naam studie
- An Environmental Analysis of Reusable and Disposable Surgical Gowns
- Naam auteurs
- Eric Vozzola, Michael Overcash, Evan Griffing
- Opdrachtgever
- The American Reusable Textile Association (ARTA) Life Cycle Assessment Committee
- Locatie van de studie
- USA
- Publicatiedatum
- 2020
- Gepubliceerd in
- National Library of Medicine
- DOI nummer
- Normen/standaarden
- ISO 14040:2006, ISO 14044:2006
- Methode
- Onbekend
- Database
- Environmental Clarity, Inc, LCI Database
- Software
- Onbekend
Uitgesloten LCA-studies
Uitsluiten: Deze studie kijkt niet naar alle belangrijke processen en gaat alleen over eenmalige OK-jassen. Er is geen vergelijking met herbruikbare jassen. Er zijn betere studies beschikbaar.
- Referentie
- https://odr.chalmers.se/items/b68ed854-6b2c-489d-b204-0b77b0cf0062
- Naam studie
- Life Cycle Assessment of Surgical Care Products The Cases of a Drape and a Gown
- Naam auteurs
- Beatrice Tobin
- Opdrachtgever
- Mölnlycke Health Care AB
- Locatie van de studie
- Zweden
- Publicatiedatum
- 2021
- Gepubliceerd in
- Chalmers University of Technology
- DOI nummer
Uitsluiten: studie is meer dan 15 jaar oud en gedaan in Australië. Er zijn studies beschikbaar die beter kloppen voor Nederland.
- Referentie
- Naam studie
- Life Cycle Assessment Comparing Laundered Surgical Gowns with Polypropylene Based Disposable Gowns
- Naam auteurs
- Andrew Carre
- Opdrachtgever
- The Australian Industry Group and the Textile Rental and Laundry Association (Victoria)
- Locatie van de studie
- Australia
- Publicatiedatum
- 2008
- Gepubliceerd in
- Not specified in the excerpts.
- DOI nummer
Merel Segers
LCA-expert
Adviezen gebaseerd op twee studies
De adviezen om duurzamere wegwerp OK-jassen in te kopen zijn gebaseerd op twee gedegen onderzoeken: één uit Nederland en één uit Amerika en Canada. De belangrijkste conclusies komen overeen voor beide onderzoeken.
Het Nederlandse onderzoek (Bijleveld & Uijttewaal, 2022) heeft als groot voordeel dat het specifiek over Nederland gaat. Daarom passen de resultaten het beste bij de Nederlandse situatie. Een nadeel van het onderzoek is dat het niet gecontroleerd is door externe deskundigen, wat bij LCA ook wel een externe review heet.
Het onderzoek uit Amerika en Canada (Vozzola et al., 2020) is wel gecontroleerd door andere wetenschappers, omdat het is gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. Maar dit onderzoek past weer minder goed bij Nederland, omdat de omstandigheden anders zijn. Zo wordt in Nederland afval meestal verbrand, terwijl het in Amerika vaak wordt gestort. Verbranding geeft hogere klimaatimpact voor de wegwerpjas.
Stap 1: Verminderen in het verbruik
Help mee bij het kiezen voor herbruikbare operatiejassen door de voordelen voor het klimaat te delen, mee te denken in de besluitvorming en samen te werken met leidinggevenden voor duurzamere keuzes. Leer ook van de ervaringen met herbruikbare OK-jassen om problemen te voorkomen en succesverhalen te delen.
Onderzoek waarom herbruikbare OK-jassen weggegooid worden en of het moment van weggooien uitgesteld kan worden.
Stel de volgende vragen:
Waarom worden jassen weggegooid?
Kunnen we de levensduur verlengen?
Is reparatie mogelijk?
Of preventief onderhoud?
Als de jas niet meer geschikt is voor de OK, kan hij dan ergens anders in het ziekenhuis nog gebruikt worden?
Door de OK-jas langer te gebruiken, voorkom je de productie van een nieuwe jas.
Kies de juiste maat OK-jas en laat het weten aan de inkoopafdeling als jouw maat er niet is. Een goed passende jas is niet alleen comfortabel, maar ook beter voor het milieu. Kleinere jassen gebruiken tot de helft minder materiaal en veroorzaken daardoor minder milieubelasting bij productie, transport, afvalverwerking en - in het geval van herbruikbare jassen - in het wasproces.
Duurzaam werken met herbruikbare steriele OK jassen
Als er geen bloed of andere lichaamsvloeistoffen op de wegwerp OK-jas zit, dan kan hij apart ingezameld worden voor recycling. Vraag of schone OK-jassen in jouw ziekenhuis apart ingezameld kunnen worden.
Recycling van OK-jassen vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd. Dit betekent bijvoorbeeld het kiezen van een afvalverwerker die de jassen kan recyclen, het inkopen van beter recyclebare OK-jassen en aanpassingen op de OK om de jassen apart in te zamelen.
Verpakkingsmateriaal leent zich bij uitstek om te recyclen, omdat het schoon blijft. Het wordt namelijk weggegooid zonder in contact te komen met de patient.
Kan recycling niet? Gooi het dan weg als gewoon afval.
Recycling vraagt om veranderingen in de logistieke processen en moet met meerdere mensen worden afgestemd.
Duurzaam gebruik
Toch (nog) niet aan de slag met wegwerp steriele OK jassen? Ontdek meer over hoe je zo duurzaam mogelijk om kan gaan met wegwerp steriele OK jassen of de overstap naar herbruikbare steriele OK jassen.
